و  پندارهای قالبی

یکشنبه ۲۱ مهر ۱۳۸۷                         ۱۲  اکتبر  ۲۰۰۸

 فکر و خیال میتواند تا بینهایت پرواز کند . هیچ فکر و خیال و حتی موهوماتی هم نیست که مطلقأ غلط باشد و ذره ای هم که شده واقعیتی را آشکار نکند .  کافی است که به هر دلیلی   پنداری در مغز فردی یا گروهی از مردمان شکل بگیرد ، به آن عمل میکنند و بعد !!!   .     زندگی واقعی هم آنقدر حوصله دارد که به همه اندیشه ها نه فقط  فرصت خود نمائی بلکه مجال  افراط هم  بدهد .  ولی همین  زندگی هم خط قرمزها ، تناسب و تعادل و عدالت خاص خودش را دارد  ،  و سرانجام اندیشه ها  و کردارهای  نیک را پاداش و غیر این را مکافات میدهد . 

نمونه اول پندارها  :  شاخص های سهام 

 در میان نظریه پردازان و معامله گران بورسهای جهانی رایج است که که هرگاه بانکهای مرکزی نرخ بهره را پائین آورند  ویا اگر پول و اعتبار تزریق کنند و یا با زبان تند و تیز بگویند فلان و بیسار خواهیم کرد ، سهام ها افزایش خواهند یافت  . 

 در هفته گذشته همه دولتها و بانکهای مرکزی مهم جهان  تمام این کارها را با قدرت  انجام دادند .  همه صاحبان قدرت  و پول و قانون  که  زبانأ   و عملأ  اراده کردند  وضعیت بهبود یابد  ، مردم صاحب سهم هم  ، که کم نیستند  ، همین را میخواستند حتی آنها هم که سهام هم ندارند مانند بسیاری از کارگران  وغیره هم خواهان جلوگیری از رکود اقتصادی و نگران بیکار شدن بودند .  پس در این میان و با و جود همه آن بادهای موافق این چه نیروی مرموزی بود که در هفته گذشته  توانست  دست رد به آنها زند و قیمت  شاخصهای سهام همه کشورها را به گونه ای پائین آورد که در تاریخ بورسهای جهان بیسابقه بوده ؟

نمونه دوم :  طلا

این نوشته ادامه خواهد یافت .

رشید دمهری

یکشنبه ۷ مهر ۱۳۸۷             ۲۸ سپتامبر  ۲۰۰۸

یکشنبه ۱۴ مهر ۱۳۸۷              ۵ اکتبر  ۲۰۰۸

نگاهی اجمالی  :

در چند ماه اخیر و به ویژه طی دو سه هفته گذشته در سطح جهان و به ویژه در آمریکا و در رابطه با قیمت همه دارائی های بزرگ مانند شاخصهای عمده  سهام  جهان و به ویژه سهام  بانکهای بزرگ ،  فلزات قیمتی و صنعتی ، نفت ، محصولات کشاورزی عمده  ، قیمت مسکن در آمریکا و انگلیس و غیره  سقوط ممتد و گاه  بسیار بزرگ صورت گرفته .  برخلاف سابق که برخی افزایش و بعضی دگر کاهش پیدا میکردند   ویژگی  چند ماه  گذشته این است که  قیمتها همه با هم  نه فقط در آمریکا بلکه در تمام دنیا کاهش یافته  .  و در این مدت فقط دلار آمریکا به دلیل نبود   پول نقد   افزایش قابل توجهی یافته است .  منشاء این کاهشهای عمومی   ور شکستگی تعدادی از بزرگترین بانکهای آمریکا  و اوضاع نابسامان بسیاری دیگر و حتی بانکهای اروپائی ، به عبارتی دیگر بحران وام و اعتبار  ،   میباشد .

 ورشکستگی و سقوط های هولناک قیمت سهام  بانکهای بزرگ هم نتیجه وامهای کلانی است که داده شده و حجم بزرگی از آنها سوخت شده  .  به دنبال این وضعیت  وا کنشها ی  بیسابقه ای به خصوص از طرف بانک مرکزی و دولت آمریکا  صورت گرفته که برای آینده جهان سرنوشت ساز خواهد بود .   نتیجه این که درحال حاضر بانکها نه مایلند و نه میتوانند وام بدهند و مهمترین نشانه نگرانی آنها در اعطای وام  این است که در حالی که نرخ بهره دلار آمریکا ۲درصد میباشد نرخ بهره وامی که خود بانکها به یکدیگر میدهند   The London interbank offered rate    یا  LIBOR   به  حدود ۴ در صد یا دو برابر رسیده  .  وام  گیرندگان هم از پرداخت اصل و فرع  وامهای قبلی عاجز شده اند تا چه رسد به قبول وام های جدید .  با این وجود بانکهای مرکزی اصرار دارند همان اقدامات قبلی خود یعنی تزریق هر چه بیشتر وام   ، که بحران کنونی یکی از نتایج آن است  ، را  به هر قیمتی ادامه دهند .

بعد از    baiout     چندین بانک و سازمان مالی توسط بانک مرکزی  و دولت آمریکا  در چند ماه اخیر که با   bear  stearns   شروع شد و سپس باFannie Mae  ،  Freddie Mac    Merrill  Lynch   ،   Lehman Brothers   ،    Wachovia  ،  AIG   ادامه یافت ، اخیرآ در حال قبولاندن طرح نجومی  ۷۰۰  میلیارد دلاری موسوم  به   resque plan  یا   paulson plan    و یا   bailout package   که نام قانونی آنرا گذاشته اند          Emergency Economic  Estabilization  Act of 2008     به مجلس سنا و نمایندگان هستند . هدف این طرح ظاهرآ کمک به بانکها ، مردم آمریکا  و جلوگیری از رکود اقتصادی میباشد  .   البته  اوضاع  بانکهای بزرگ  و اقتصاد کشورهای اروپائی به ویژه انگلستان و کشورهای دیگر مانند چین ، ژاپن  و  روسیه هم چندان بهتر نیست .

 رشید دمهری

قانون طبیعت

یکشنبه   ۳۰ تیر  ۱۳۸۷    ۲۰ ژولای  ۲۰۰۸

درست شبیه کف دره  ، قله کوه و برگشت مجدد به جای اول  . این نمودارها مربوط است به  ۱۰ تا ۲۰ سال قبل و تا  ۱۴ ژولای  ۲۰۰۸  میلادی  .  اینها قانون تناوب و تکرار یا cycle  را به نمایش میگذارند . کنشها و رویدادهای اجتماعی و اقتصادی باعث این نوسانها میباشند یا  به عکس کل فعالیت بشری  اسیر و متأثر از آن آهنگ زیر و بم دار هستند ؟ به نظر من دومی . هر کس به گمان خود برای این صعود و نزول ها چون و چراهائی  قائل میشود ولی آن منطق و تفسیری که با این قانون بخواند معتبر است .  در این وبلاگ  از حدود یکسال پیش در رابطه با آن فوران ها  bubble  و سرنگونی بعدی یا crash   مطالبی با عنوان های زیر نوشته شده :

سرانجام ِ انباشت وام ها ؟

 یکشنبه  ۲۵ آذر  ۱۳۸۶    ۱۶ دسامبر ۲۰۰۷

بحران جهانی اعتبار و پیامدها

  یکشنبه  ۲۵ فروردین  ۱۳۸۷     ۱۳ آوریل ۲۰۰۸

در این رابطه نمودارهای زیر قابل توجه است .

اولین نمودار مربوط به قیمت سهام بانکهای بزرگ آمریکا است .

 دو نمودار بعدی مربوط است به دو تا از بزرگترین شرکت یا سازمانهای وام دهنده آمریکا در بخش مسکن  Fannie Mae and Freddie Mac  که مورد حمایت دولت و بانک مرکزی میباشند .  این دو شرکت ۱۲ تریلیون دلار  یا به عبارتی ۱۲ هزار میلیارد دلار که حدود ۵۰ درصد کل وام دهی در آمریکا میباشد را به عهده دارند .  

در یکی دو هفته اخیر وزیر دارائی و رئیس بانک مرکزی آمریکا به تکاپو افتاده اند و به مجلس آمریکا پیشنهادی داده اند که طبق آن اجازه داشته باشند  که ضرر و زیان این دو شرکت راجبران کنند . ضرر چه کسانی را جبران کنند ؟ سهام داران ؟  وام گیرنده ها ؟  آنها غم زیان سهامداران و وام گیرندگان را ندارند ،  میخواهند وامی را که وام دهندگان بزرگ مانند :  بزرگترین شرکت صاحبان پول آمریکا و جهان Pimco  و کشورهای بزرگ وام دهنده مانند چین را ، که فعلأ وامهایشان  به دلیل سقوط قیمت مسکن و عدم توانائی وام گیرندگان برای پرداخت اصل و فرع سوخت شده   ، را جبران کنند و به داد رفقا برسند .  از کجا ؟  از جیب مبارک اکثریت مردم آمریکا  که در این قضایا دخالتی نداشتند و از طریق تحمیل مالیات بیشتر  .   بازگرداندن اعتماد به بازار و بقیه شوخیهائی که میفرمایند برای رد گم کردن و این جور کارها میباشد .

 و این نمودار شرکت ماشین سازی جنرال موتور آمریکا است ، شرکتی که  نماد صنعت و قدرت آن کشور بود .

 این یکی بساز بفروشها  home builders   هستند .

این آخری اژدهای سرخ ، چین به ظاهر کمونیست میباشد .  تا همین یکسال پیش بود که همه جا صحبت از ابرقدرتی نوظهور  و بهشت سرمایه گذاران بود .  به نوشته

حکایت تکراری  یکشنبه ۱۳ اسفند ۱۳۸۵        ۴ مارس ۲۰۰۷  

 مراجعه شود .

 و مهم تر از اینها  ،  سقوط  نسبتأ شدید و طولانی همه شاخصهای عمده سهام آمریکا و  جهان نمیتواند پیامد سیاسی و نظامی مهمی به دنبال داشته باشد ؟

  رشید دمهری

rashid demehri

پیـشتازی زنان

دنباله نوشته پیشین

یکشنبه  ۱۶ تیر   ۱۳۸۷               ۶  ژولای   ۲۰۰۸

میتوان مشاهده کرد که در همه جا و همه کارها نقش زنان به گونه ای روزافزون برجسته تر میشود . زنان حضور خود را در سیاست ،  اقتصاد ، امور نظامی ، ورزش ها ، قضاوت و در هر عرصه ای که بطور سنتی میدان فعالیت مردان بوده است ،  تثبیت میکنند . تمایل عمومی مردم دارد به این سمت میرود که مسئولیت را بیشتر به عهده زنان محول کنند .  تازه ترین نمونه آن رقابت فشرده بین دوکا ندیدای انتخابات مقدماتی حزب دموکرات امریکا خانم هیلاری کلینتون و آقای باراک اوباما بود . مردم به خانم کلینتون یک ملیون رأی بیشتر دادند ، خانم کلینتون ۱۸ ملیون و آقای اوباما  ۱۷ ملیون رأی آوردند .  به خاطر اینکه نمایندگان عالی حزب دموکرات  super delegates  یعنی سران بانفوذ حزب   اوباما را حمایت کردند ،  به او رأی بیشتری داده و نظر عمومی مردم نادیده گرفته شد .

در حال حاضر نزدیک به نیمی از تصمیم گیرندگان عمده جهان زن هستند . رئیس مجلس نمایندگان آمریکا  برای اولین بار یک زن است وزیر خارجه موثر ترین کشورهای دنیا  آمریکا و اسرائیل زن هستند  ،  صدر اعظم قدرتمندترین کشور اروپائی  یعنی آلمان و بسیاری دیگر هم همینطور . این وضعیت در چند هزار سال اخیر بیسابقه بوده . چنین وضعیتی  حدود دو هزار سال پیش عمدتأ در ایران و تا اندازه ای هند سابقه داشته که زنان دارای حقوق انسانی  برابر با مردان بوده و  تا مقام پادشاهی و فرماندهی نظامی و غیره میرسیدند .  و حال آنکه  در بیشتر فرهنگ ها به ویژه در ادیان سامی حداقل حقوق را برای زنان قائل بوده و  آنان  بیشتر یا کالای قابل خرید و فروش مردان یا انسان درجه دو  و  گناه کار  که  شایسته هرگونه مجازات و محدودیت بوده اند .

 جانب داری از زنان  از طرف مردم عادی به همه عرصه ها  گسترش یافته   و به عنوان مثال :   مطابق آمار اداره ثبت آمریکا مردانی که هنگام ازدواج تغییر نام میدهد و اسم خانوادگی همسر خود را برمیگزیند به سرعت در حال افزایش است .

 کار به جانبداری از زنان هم ختم نشده ، گرایش به شیوه رفتاری و صفات زنانه هم روز به روز طرفداران بیشتری را به خود جذب میکند .  گرایش مردان به کارهای مختص زنان مانند پرستاری و غیره ، آرایش های زنانه مانند برداشتن ابرو و کشیدن سرمه ، پوشیدن لباسهای شبیه  زنان و بسیاری از اینگونه تغییرات در عرصه های دیگر هم  در حال رشد است . 

 در مشهورترین نمایشگاه مد جهان در فرانسه طرح هائی مورد استقبال قرار گرفتند که نه فقط به لحاظ فرم حالت زنانه داشته بلکه رنگها و نوع پارچه هم زنانه بود یعنی بیشتر ابریشم و حریر و امثال اینها و رنگها هم صورتی و روشن و یا گل گلی . ویژگی دیگر این مد ها الگوبرداری و الهام از طرح های باستانی آمریکای لاتین ، هند ، چین و امثال اینها است .

 خوب ، حالاممکن است گفته شود اینها که ربطی به اقتصاد و نوسان قیمتها و بورس ندارد . به نظر من دارد .  دلواپسی های امروزه مردم دنیا این است که  :  محیط زیست ، اقتصاد و قیمتها به کدام طرف خواهند رفت ؟ در دنیای آینده چه کسانی رشد خواهند کرد و کدامین به زیر خواهند رفت ؟ جنگ خواهد شد ؟ صلح خواهد شد ؟ دهکده جهانی با خوبی و خوشی تکمیل خواهد شد یا دنیا دوباره تکه تکه و ریز ریز خواهد شد و قرون وسطای تازه ای سر برخواهد آورد ؟  قطب های کنونی فرو خواهند ریخت و قطبهای تازه ای شکل خواند گرفت ؟ یا اینکه هرکه به هرکه و آشفته بازارخواهد شد  و در هر محل و منطقه ای غارتگری حکومت و احکام من درآوردی خاص خودش را علم خواهد کرد ؟ یا  با دنیائی پر از ادیان و ایدئولوژیهای قدیم و جدید و دو رگه و چند رگه تند و تیز و با انواع مدینه فاضله رو برو خواهیم شد ؟  یا با مردمانی   با پندار و گفتار و کردار نیک   روبرو خواهیم بود   که موجب آبادانی و پیشرفت میشوند  ؟ چگونه میتوان به آمارها و اطلاعات ضد ونقیض وتحلیلهای ضد ونقیض تر و فرضیه های چنین و چنان  نظریه پردازان اعتماد کرد ؟ تکنیکهائی مانند  DOW   و  elliott wave  و  cycle   و تعدادی از نشانگرها ی تکنیکی technical indicators  و نشانگرهای بازار  market indicators    که برای پیشبینی آینده مورد استفاده قرار میگیرند به نظر من بسیار مفید هستند ولی با این وجود و در اغلب اوقات از طرف بهترین متخصص ها هم تفسیرهائی میشود که با هم نمیخواند و یا با چندین اگر و احتمال همراه هستند و در نتیجه ابهام و بلاتکلیفی در مورد آینده ،  دست کم برای افراد غیر متخصص همچنان باقی میماند .

در جائی که صد ها و هزاران کتاب و مقاله ضد و نقیض و یا تکنیکهای ساده و پیچیده ممکن است گیج کننده و ابهام آور باشند توجه به چون وچرای همین موضوع زنان  و پدیده های ملموس و قابل رویت دیگر (  نشانگرهای عملی و عام جامعه   social indicators    که خود از  social mood    که نحوه رفتار یا خلق و خوی مردم است  ،  نشأت میگیرد ) میتواند تصویر روشن و مطمئن تری از وضع موجود و آینده را ارائه دهند یا حداقل کمکی باشند  .

آیا  تحول  ذکر شده موقتی بوده یا مقدمه پدیدار شدن دوران جدید زن سالاری یا زن شاهی ؟ این پدیده صرفأ فرهنگی و اخلاقی است ؟  محصول آگاهی و مبارزه زنان یا قانون مدار شدن جوامع یا دموکرات شدن مردان است ؟  آیا قوانین و سنتهای تبعیض آمیز علیه زنان از بین رفته ؟  یا ضمیر ناخودآگاه  و غریزی مردم  چیزی را احساس کرده که در نتیجه زنان را بر مردان ترجیح میدهد ؟  این پدیده  نمیتواند نوعی زمینه اقتصادی و مادی داشته باشد ؟ میتواند به رشد و رکود اقتصادی مربوط باشد ؟  به  افزایش و کاهش  دراز مدت قیمتها هم ربطی دارد ؟ 

 اگر مراجعه کنندگان به این نوشته نظری یا پاسخی به پرسشها دارند در بخش نظر دهی یادداشت بفرمایند .

رشید دمهری

قیمتها در چه مسیری گام برمیدارند ؟

یکشنبه ۸ اردیبهشت  ۱۳۸۷    ۲۷ آوریل  ۲۰۰۸

 از حدود یک سال پیش تا کنون قیمت جهانی برنج  ۳ برابر شده  ، قیمت  جهانی  گندم در ۶ ماه  اخیر حدود  ۲ برابر افزایش یافته و از بهار ۲۰۰۷ تا کنون از هر  تن ۴۰۰ دلار به اوج ۱۳۴۰ دلار رسید . سایر مواد غذائی هم کم یا بیش به همین ترتیب .

و این هم نمودار قیمت جهانی برنج :

قیمت ، فروش و ساخت مسکن در بزرگترین بازار مسکن جهان  یعنی آمریکا از یکسال پیش مرتب در حال کاهش است .

قیمت شاخصهای عمده سهام  آمریکا و اروپا حدود ۳۰ درصد آنچه را در مدت ۵ سال بدست آورده بود در مدت ۴ ماه از دست داد و در ۳ ماه اخیر نیمی از آن را پس گرفته . شاخص سهام چین که پیشتاز همه بود و از مرز  تاریخی ۶۰۰۰   هم گذشته بود و همه جا صحبت از ابر قدرتی نو ظهور بود  فقط در مدت حدود ۶ ماه ۵۰ در صد ارزش خود را از دست داد و در روزهای اخیر به ۳۰۰۰ رسید .

قیمت طلا حدود یک ماه پیش به اوج تازه و تاریخی هر اونس  ۱۰۳۵  دلار افزایش یافت و سپس تا ۸۷۰  دلار کاهش یافت و نفت خام  در همین مدت از ۱۱۲ دلار و  به دنبال  کاهشی کوتاه مدت  در جمعه گذشته با ۱۲۰ دلار بسته شد . 

از این تناقض یا دو گانگی  در نوسان قیمتها چه پیامی میتوان دریافت کرد ؟

 ابتدا  گزیده هائی از نوشته های قبل :

 این نوشته تکمیل خواهد شد .

رشید دمهری

  یکشنبه  ۲۵ فروردین  ۱۳۸۷     ۱۳ آوریل ۲۰۰۸

قرض یا وام  loan  پول یاچیزی نقدی میباشد که در ازای بهره یا بدون بهره برای مدتی به دیگری داده میشود . اعتبار یا  credit   پولی است که ادعا میشود یا گمان میرود وجود دارد و با یا بدون بهره به دیگری محول میشود .

به برکت پیشرفتهای علمی و تکنولوژیکی و پیدایش منابع ذغال سنگ  و به ویژه نفت از حدود یک قرن پیش توسعه اقتصادی جهان گسترش بیشتری یافت .  تا اوائل قرن بیستم  پول دنیا عمدتأ طلا و نقره بود . توسعه حجم تولید و تجارت نقل و انتقال حجم زیاد طلا را پر هزینه و تجارت را کند میکرد . به دنبال مراحلی سرانجام مقرر شد که به جای خود طلا سند آنرا که دلار یا پوند یا مارک و غیره بود دست به دست شود و  هر گاه دارنده دلار آنرا به بانک تحویل میداد و درخواست طلای نقدی میکرد بانکها موظف بودند به اندازه رقمی که روی آن سند نوشته بود به او طلا تحویل دهند  .  این وضعیت کم یابیش مدتی ادامه داشت ولی   بانکها ازاین وضع راضی نبودند و اشتهای سود جوئی آنها را سیراب نمیشد . بانکدارهای بزرگ  سرانجام فکر به خاطرشان خطور کرد ،  ابداع یا اختراعی کردند که رویای کیمیاگران در مقابلش حقیر مینمود  . کیمیا گران چه تلاشها که نکردند تا از ترکیب مواد دیگر طلا بسازند و  رویای پول کم درد سر و بی پایان را جامه عمل بپوشند ، آرزوئی که به دل آنها ماند .

 طرح بانکداران این بود که اصلأ خود طلا را از گردونه خارج سازند و آن را از ایفای نقش پول واقعی محروم سازند . تدارکات و مراحل پر پیچ و خم و اغلب محرمانه ای اجرا شد تا بالاخره رئیس جمهور آمریکا ریچارد نیکسون  قرار داد موسوم به   Bretton Woods Agreement    را که  در سال ۱۹۴۴ بین ۴۴کشور عمده  جهان منعقد شده بود  را در سال ۱۹۷۱ یک طرفه  ملغا نمود و اعلام کرد دیگر طلا به دارندگان دلار تحویل داده نخواهد شد و از آن زمان رسمأ و تا کنون در همه بانکهای دنیا  طلا دیگر نه پول است نه پشتوانه . طبق قرار برتون ودز  دلار پول عمده جهان اعلام شد مشروط به اینکه  آمریکا در صورت درخواست به جای دلار کاغذی مقدار ثابتی طلا تحویل دهد .  و این هم یک پیوند برای اطلاعات بیشتر   What Has Government Done to Our Money . 

 بانکها و دولتهای بزرگ سرانجام دشمن دیرینه خود را شکست دادند و آنها ماندند و ماشین چاپ کاغذی به نام اسکناس . برای کارکنان یدی و فکری پول در ازای کار معین و برای تولیدکنندگان و کارهای خدماتی  در صورت تفاوت مثبت هزینه و فروش بدست میآید و لاغیر ،  ولی برای بانکداران و دولتهای همدست آنها هیچکدام از اینها لازم نیست .

با این روش به اندازه اسکناس بی پشتوانه ای که منتشر میشود و اعتباری که اعطاء میشود از دسترنج مردم گرفته و به آنانی که صاحب دولتها و بانکها هستند و یا رابطه نزدیک با آنها دارند  داده میشود . اسم این عمل را چه میگذارند ؟

•  اسامی رسمی : سیاستهای پولی monetary policy  ،  یا سیاست کمک به اقتصاد  accommodating  policy  و یا تسهیلات پولی  liquidity  و غیره .
• اسامی غیر رسمی :  نوعی بیزینس یا کاسبی ، گونه ای راهزنی مدرن  با ابزاری آراسته و قانونی بدون زور مستقیم شمشیر وغنیمتی باحجم افسانه ای .

البته ظاهرأ قرار شد از ۱۹۷۱ به بعد هر کشوری به تناسب رشد تولید ناخالص ملی  GDP  اقدام به چاپ اسکناس کنند  تا تورم به وجود نیاید ولی کی رعایت کرد ؟  هدف  هم این نبود ، بیشتر برای حفظ ظاهر  و توجیه کنار گذاشتن طلا بود . پیش از آنکه طلا از مقام رسمی خود خلع شود  هر اونس آن حدود ۲۰  دلار بود یعنی با یک دلار میشد ۵/۱گرم طلا خرید و حالا باید حدود ۴۵ دلار برای دریافت همان ۵/۱  گرم  پرداخت کرد . حساب کنید کدام یک پول واقعی و کدام یک کپی تکثیر شده است ؟

در ابتدا همه کشورها کاغذ چاپ کردند وهنوز کشورهائی مانند ایران همین کار را ادامه میدهند و به همین دلیل تورم در این کشورها تقریبأ بی برگشت است . ولی کشورهای پیشرفته و بانکهای مرکزی آنها دیگر کمترکاغذ چاپ میکنند ودر عوض  فقط با فشار  دادن دگمه های کامپیوتر میلیاردها و ترلیاردها شبه پول درست میکنند و به عنوان اعتبار credit و در ازای دریافت وثیقه نقدی و با بهره معین به مردم و شرکتها قرض میدهند .

اما این گونه credit  که منشأ آن بانکهای مرکزی و در راس آنها فدرال رزرو  میباشند به همراه ابداعاتی  financial innovations in credit and structured finance  که شرکتهای مالی و بازارهای بورس  به نام مشتقات یا  derivatives   و  leverage  خلق نموده اند همچون شمشیر دو لبه عمل میکنند  ، هم قیمتها را به شدت بالا میبرند و هم  سقوط آزاد میدهند . فعلأ  مرحله برگشت در چند ماه اخیر با مسکن و شاخصهای سهام  شروع شده تا در گام بعدی نوبت دیگران هم برسد .

و این هم یکی از پیش تازان و قربانی اخیر این گونه  وام ها :

‌Bear Stearns  پنجمین بانک  بزرگ سرمایه گذاری در آمریکا با سابقه

۸۵ سال فعالیت . حدود یک سال پیش قیمت هر سهم آن تا  ۱۷۲ دلار افزایش یافت ، بعد از چند ماه کاهشهای متوالی در ابتدای روز ۱۴ مارس ۲۰۰۸ حدود یک ماه پیش ۶۰ دلار معامله شد ساعتی بعد خبر آمد که این بانک دچار بحران شده ، در پایان روز ۵۰ درصد از قیمت آن کاسته و با۳۰ دلار بسته شد .   فردای آنروز مدیریت شرکت اطلاع داد که اگر کاری نشود در روز دو شنبه با شروع بازار اعلام ورشکستگی خواهد کرد . بانک مرکزی آمریکا دید اگر اینطور شود کارهای پشت پرده برملا خواهد شد . بنابراین دست به کار واسطه گری شد و  با دادن ســـــی میلیارد دلار وام به  JPMorgan  که دومین بانک بزرگ آمریکا میباشد و بعد از چک و چانه زدن سرانجام تمام سهام  Bear Stearns  در روز تعطیلی یکشنبه ۱۶مارس  به قیمت هر سهم فقط   ۲ دلار  فروخته شد .  ۱۷۲ کجا ۲ کجا .  Bear Stearns  با همان ابزارهای credit    derivative  , leverage  فعالیتهائی در بازار مسکن آمریکا  داشت که به این نتیجه منجر شد  .

بعد از این رویداد که مهمترین موضوع یک ماه اخیر آمریکا و همه اقتصادهای پیشرفته جهان بوده مجددأ بانک مرکزی آمریکا  FED  بر ادامه همان رویه های سابق خود تأکید کرد  . و روز جمعه قبل ۱۱ مارس سران بانکی و اقتصادی ۷ کشور بزرگ صنعتی موسوم به G7  در واشنگتن جمع شدند و اعلامیه دادند   http://www.ustreas.gov/press/releases/hp919.htm و اعلام کردند ما چنین و چنان میکنیم و نمیگذاریم  بحران کردیت ادامه یافته و رشد اقتصادی در دراز مدت کاهش یابد . آنها مختارند هر چه میخواهند بگویند و بنویسند .   قانون تناوب طبیعت و بازار هم کار خودش را میکند . قله کوه ها و کف دره ها ، شدت گرمای تابستان و سرمای زمستان ، روز و شب ،جنگ و صلح ،رونق و رکود اقتصادی ،صعود و صقوط قیمتها ، و هر چه و هرچه را نگاه کنیم خبر از جفت هائی میدهند  که افراط و تفریط در ذات آنها است و هرچند وقت یکبار تکرار میشوند  و هیچ مانعی جلو دار آنها نیست .  هر که  در جلو روند اصلی قرار بگیرد  ، فرقی نمیکند که با گناه  یا بیگناه  ، افرادی کم بنیه یا قدرقدرتهائی مانند بانکهای مرکزی یا صندوق بین المللی پول IMF  یا دولتهای بزرگ باشند ، سرانجام طعم شکست را خواهد چشید .   تکرار قانون تناوب ،  ازلی و ابدی و مشترک درهر چیز مادی و روانی میباشد . ولی این تکرار ها به لحاظ شدت و اندازه و سایر جزئیات تا بینهایت متفاوت میباشند . حدود ۷ میلیارد انسان وجود دارد که در وجوه اصلی مشابه و تکرار همدیگر هستند و در جزئیات هر یکی بی همتا .  بازارها و قیمتها هم به همین گونه رفتار میکنند .

 در شرایط امروز دنیا با آگاهی از موقعیت بازار  اعتبار و  وام     است که میتوان  وضعیت کنونی و آینده اقتصاد جهانی  ، آینده دلار آمریکا ، شاخصهای عمده سهام   ،  نفت ، فلزات قیمتی و صنعتی و همچنین تحولات سیاسی جهان و جنگ ها و تشدید ناآرامی ها  در جهان ، را مورد بررسی قرار داد .

رشید دمهری

یکشنبه ۲۶ اسفند ۱۳۸۶     ۱۶ مارس ۲۰۰۸

آخرین قیمت  ۲۴ اسفند ۱۳۸۶   ۱۴ مارس ۲۰۰۸  : 

 شاخص دلار ۷۲       یورو به دلار  ۵۶/۱   نفت  بشکه ای ۱۱۰  دلار 

طلا هر اونس  ۱۰۰۴      و  نقره   ۲۱ دلار  .

برای بسیاری از مردم و از جمله تحصیل کردگان و حتی کارشناسان و

 اقتصاددانان  برخی مفاهیم به صورت آیه مقدس  یا قانون جاویدان  در آمده . 

 به عنوان مثال رشد اقتصادی و تورم را لازم و ملزوم یکدیگر میدانند و یا اینکه تورم و اافزایش قیمت را یکی میدانند   و به عکس رکود اقتصادی  و کاهش قیمتها را دو ذوج همراه  .  از اینگونه بدیهیات  ؟ و ثابت شده ها ؟ فراوانند .

 سوای فرضیه ها  من علاقه دارم به زندگی واقعی استناد کنم .

حدود هشتاد نود سال از قرن نوزده میلادی در انگلستان و بسیاری از کشورهای پیشرفته آن روز ، رشد اقتصادی بادوام  و پر شتاب وجود داشته و حال آنکه در تمام  این مدت قیمتها مرتبأ پائین و پائین تر  میرفتند . و برعکس در ایران حدود سی سال است رکود اقتصای وجود دارد و ســــــــــــــــــــی سال هم است که تورم شتابان حاکم است . این ساختمان ها و بزرگ راه ها و هزاران طرح صنعتی و غیر صنعتی  رها شده و یا نیمه کاره و یا از رده خارج  ، پیشرفت اقتصادی ، سازندگی یا مدیریت هوشمند نیست ، اگر بود تورم نبود ، اگر بود  خارجی های مرفه  باید حسرت زندگی ما را میخوردند . پس ایـــــن همه آبادانی و عمارت ها از کجا آمده ؟ از کار صدها میلیون ساله طبیعت( نفت )  و از حقوق به حق مردم کشورهای پیشرفته ، که بانک های بزرگ جهان و در رآس آنها بانکهای مرکزی  دانسته یا نادانسته  ، از جیب آنها زدند و به کیسه ما ریختند . ولی تاریخ همواره ثابت کرده پول باد آورده به جیب هرفردی یا کشوری یا دولتی ریخته شود عاقبت خوشی نخواهد داشت و سرانجام بـــــــــــــــــیش از آنچه آورده خواهد برد .   آیا همیشه از پول مفت قدردانی شده یا به هدر رفته ؟  خود داوری کنید ما که صبح تا شب دویده ایم ، کار کرده ایم یا خود راخسته و منابع را تلف ؟

 بانک مرکزی آمریکا در چند ماه اخیر یک تنه برای مقابله با رکود اقتصادی نرخ بهره دلار را به شدت پائین آورد و بارها نقدینگی و اعتبار در حجم بالا به بازارها تزریق کرد .  در عمل  رشد اقتصادی به بار نیامد و تولید ناخالص ملی  GDP از ۴ درصد سال گذشته به کمتر از ۱ درصد رسید ولی در عوض اینگونه اقدامات موجب شتاب افزایش قیمت نفت  ، طلا  و سایر کمادیتی ها شد و به رقیبان و دشمنان امریکا مانند روسیه وغیره خیر بیشتری رساند .  با توجه به اینکه نرخ بهره کوتاه مدت بازار آزاد دلار   3Month Discount Rat      حدود یک درصد میباشد ، قاعدتأ بانک مرکزی آمریکا در نشست سه شنبه ۱۸ مارس ۲۰۰۸ نرخ بهره دلار را کاهش خواهد داد . این شرایط و انتظارات حاصله از آن در روزهای اول هفته آینده کم یا بیش طلا و نفت را افزایش خواهد داد و دلار آمریکا را هم ضعیفتر خواهد کرد . فرصت پرداختن به جزئیات و عدد و زمان را ندارم و به کلیات اکتفا میکنم :

یکشنبه  ۱۲ اسفند  ۱۳۸۶      ۲ مارس   ۲۰۰۸

قیمتهای پایان هفته قبل : 

نفت  ۱۰۲   دلار     طلا   ۹۷۵  دلار               یورو به دلار  ۵۲/۱

مرحله کنونی رشد اقتصادی  جهان که دستاوردهای بزرگی را نصیب بشریت ساخت  از حدود ۵۰ سال پیش شروع  و از ۱۹۷۱ با حذف  طلا به عنوان پول واقعی و پشتوانه دلار شتاب بیشتری یافت .

 همه سیستم ها  در مراحل اوج رشد و شکوفائی خود دچار انواع بدرفتاری ها ، فسادها ، افراطها ، بی پروائیها  و از این قبیل میشوند و نظام اقتصادی و سیاسی جهان هم از این قاعده مستثنی نبوده .

  از سال۲۰۰۰ میلادی سقوط پی در پی شاخصهای سهام آمریکا و سایر  همقطارانش در اروپا و آسیا سند معتبر و غیر قابل انکاری بود در تآیید مشکل درونی  سیستم . ستاره شاخص ها  شاخص سهام نزدکNasdaq   بود که طی دو سال ۸۰ درصد آنچه را در مدت شش سال بدست آورده بود از کف داد و هنوز بعد از شش سال نیمی از آن را جبران نکرده که هوای پس رفت مجدد را دارد .

باز هم طبق قاعده مانند همه نظامها رهبران این اقتصاد جهانی و روشنفکران و تحلیلگران آن شروع کردند به انکار بیماری مزمن و خطرناک  نظام و آنرا عارضه ای موقتی و حتی ناشی از عوامل خارج سیستم  دانستند و انواع نسخه ها واقدامات را  طراحی و اجراء  کردند .

 عناوین چند  دارو که در یک نسخه  پیچیده شده بود و هدف آن حفظ بقاء همین سیستم اقتصادی و سیاسی و به هر قیمتی بود ، را عرض میکنم .

•  حمله به عراق و افغانستان .
• پائین آوردن شدید نرخ بهره دلار  که البته رفقای اروپائی و آسیائی هم کمابیش تبعیت کردند .
• دادن وامهای افسانه ای به هر که و هرچه .
•  ارائه انواع حمایتها و دخالتهای مادی و معنوی به بورسها  ، که  طبق قواعد اقتصاد آزاد مورد ادعای آنها  نباید صورت گیرد .
• تلاش فراوان برای گسترش  الگوی نظام دموکراسی  و اقتصاد ظاهرآ آزاد غرب به سایر نقاط دنیا .  در واقع  آنها به حاکمان جهان سوم میخواهند حالی کنند  این مدل  رفتاری شما خیلی قدیمیه ، مردم زود میفهمند ،  ما آپدیت شده اش را داریم  ، ما با اینکه بیشتر  بهره کشی میکنیم و میبریم طوری عملیات را انجام میدهیم که اصلأ مردم نفهمند که چی  شد و کی برد و گرنه فرق اساسی که  با شما نداریم .

همه این دارو ها خورانده شده و میشود و میتوانید نتایج آن را مورد بررسی قرار دهید .

 در این نوشته به تأثیر داروی پولی  بر افزایش قیمت مسکن ، نفت ، فلزات قیمتی و صنعتی که این روزها مورد توجه عام و خاص قرار گرفته  ، به اختصار میپردازم .

  عناوینی همچون :   تورم  ،احیای دوره تورمی دهه ۷۰ ۱۹میلادی ، رکود اقتصادی  ، رکود تورمی  همه جا به ویژه  رسانه های آمریکا را پر کرده .  همه جور تعبیر و تفسیر  با تفاوت هائی تا ۱۸۰ درجه  ارائه میشود . من هم گاه به گاه دانائی یا نادنی خود یا ترکیبی از این دو را در این وبلاگ مینویسم .

بطور خلاصه وقتی میتوان گفت در جامعه ای تو رم وجود دارد که قیمت همه چیز از مواد اولیه   گرفته  تا کالاهای صنعتی   ، محصولات کشاورزی ،   خدمات   ، دستمزد و بقیه کم یابیش به تناسب و در مدت نسبتأ طولانی افزایش یابد  .  نمونه قابل لمس این نوع تورم کشور خودمان ایران است .

 دو جنبه مهم این نوع تورم یکی تقاضای بیش از عرضه است ودیگر اینکه دولت مرتبأ کسر بودجه خود را با چاپ اسکناس نقد بی پشتوانه و  خرج کردن آن به عنوان پول واقعی  که نه فقط موجب تورم میشود بلکه این تورم را برگشت ناپذیر هم میکند  .  در  ایران آمار مطمئن کمتر پیدامیشود   حدس میزنم که حدود ۹۰ درصد خرید و فروشها با پول نقد صورت میگیرد .

 ولی در کشوری مثل آمریکا که در  همین یک سال اخیر  برخی قیمتها به سرعت دارند پائین میروند مانند مسکن و بسیاری از کالاهای الکترونی  و صنعتی و نرم افزارها  ، به عکس برخی مثل بنزین و یا محصولات کشاورزی و طلا و غیره دارند به تندی بالا میروند   و دستمزدها  افزایش ناچیزی  یافته و  در کل تورمی سالیانه در حدود ۳ درصد وجود دارد ماجرا چیز دیگری است .   

 در کشورهای پیشرفته  صنعتی   مبنای عمده سیستم پولی وام یا اعتبار است و نه

یکشنبه  ۱۴ بهمن ۱۳۸۶         ۳ فوریه  ۲۰۰۸

• از قرار معلوم اکثریت مردم و سیاستمداران کشورهای غربی  آقای احمدی نژاد رئیس جمهور ایران  را تندرو و ستیزه جو میدانند .
• محمد رضا شاه پهلوی نه تندرو بود و نه ستیزه جو .
• کشورهای متمدن موسوم به جوامع دمو