یکشنبه ۳۱ خرداد ۱۳۸۸           ۲۱ ژوئن ۲۰۰۹

 این نوشته به بررسی عوامل خارجی و داخلی تحولات سیاسی جاری ایران  در سطح  کنش و واکنش های  مقطعی  داخلی و جهانی  ،  سوای مسائل دراز مدتی  که  دامن گیر جامعه جهانی به عنوان کل و ایران به مثابه جزء شده  ، میپردازد  .

زمینه جهانی

به دنبال رکود اقتصاد جهانی  ، مخالفت نسبتأ گسترده ای نسبت به دولت ها ابتدا در آمریکا و سپس در سایر کشورهای اروپائی و غیره پدیدار شد بطوری که  این رکود نقش اصلی را در پیروزی حزب دموکرات و انتخاب آقای اوباما ایفا کرد .

سقوط اقتصادی آمریکا و اروپا موجب نگرانی شدید مردم و دولتهای کشورهای بزرگ صنعتی شد . شدت این رکود که بعد از جنگ جهانی بیسابقه بوده موجب شد که دولتهای غربی به لحاظ سیاسی بسیار محتاطانه رفتار کنند و بیشتر به ترمیم اقتصاد خود بپردازن تا از رکود بیشتر و پیامدهای سیاسی آن جلوگیری کنند . رفتار نرم آقای اوباما نسبت به امور داخلی و جهانی بازتاب صدمه پذیری این کشور و دوستانش میباشد . این وضعیت موجب امیدواری و جرأت بیشتر کشورهای مخالف آمریکا و غرب شد که در نتیجه انواع ایدئولوژیهای سوسیالیستی و دینی و غیره مجال بیشتری یافتند که اعلام کنند که دنیای سرمایه داری رو به نابودی است و خود را جایگزین بحق آن بدانند .  کره شمالی اخیرأ قراردادی که بعد از چند سال مذاکره چند جانبه و دشوار بدست آمده بود زیر پاگذاشت ، مجددأ آزمایش اتمی انجام داد و کره جنوبی را به جنگ تهدید کرد . طالبان بعد از پنج سال ورود نیرومند ترین ارتشهای جهان و پیمان ناتو و صرف میلیاردها دلار پول نه فقط نابود نشده بلکه بخشهای بزرگتری از افغانستان را به کنترل خود در آورده و پاکستان را هم تهدید میکند . آقای احمدی نژاد رئیس جمهور ایران هم بارها در سخنرانی های خود عباراتی به این مضمون اظهار داشت که دنیای غرب در حال فروپاشی است و باید از ما کمک بگیرند و یا اینکه ما بهتر از آنها دنیا را اداره میکنیم .

عوامل داخلی

در رابطه با وضعیت اقتصادی ایران به ویژه در چهار سال اخیر ، درآمد ارزی به واسطه افزایش قیمت نفت چندین برابر شد . ظاهرأ معلوم نیست دقیقأ این پولها چگونه و در کجاها خرج شده و یا چه مبلغی از آن ذخیره شده . با این وجود مطابق گفته مقامات کشور بخشی از این درآمد صرف واردات کالا و ایجاد تأسیسات صنعتی و زیربنائی و همچنین دادن وام و انواع کمک ها به اقشار کم درآمد شهری و روستائی شد . ضمنأ در این سالها تورم به ویژه نوع پر شتاب آن در بخش مسکن نفس اکثریت مردم را گرفت .

به دنبال سقوط قیمت جهانی نفت که همواره موتور اقتصاد ایران بوده در یکسال اخیر قیمت مسکن کاهش نسبتأ شدیدی پیدا کرد و رکود کم سابقه ای بر این بخش حاکم شد . رکود در بخش مسکن اغلب صنایع و حرفه های فعال شهری و به ویژه در تهران را هم به رکود کشاند . این رکود موجب نارضایتی و عصبانیت بخش وسیعی از مردم شهرهای بزرگ بویژه تهران شد .

طی این مدت شهرهای کوچک و مناطق روستائی کماکان به فعالیت خود ادامه دادند و شاید بهبود نسبی هم پیدا کردند . این مطلب ، بعلاوه انواع وامها و کمکها به اقشار محروم و همچنین افزایش حقوق باز نشستگان وغیره که توسط دولت صورت گرفت و کاهش قیمت مسکن که آنرا دولت به اقدامات خود نسبت داد ، به هرحال موجب تسکینی برای اکثریت مردم ومحبوبیت نسبی آقای احمدی نژاد در بین مردم ستمدیده شد .

از این رو وضعیت دوگانه ای در جامعه پیش آمد که از طرفی اقشار متوسط و مرفه و بخصوص سرمایه گذاران بزرگ در بخش مسکن به شدت عصبی شده در صدد چاره ای برآمدند . این نارضایتی ها فشارمتراکم شده ای را ایجاد کرده بود که پی فرصتی برای بیرون زدن میگشت . طبقات محروم نسبتأ امیدوارشده هم در پی آن بودند که بهبود هر چند ناچیز زندگی خود را تثبیت و احتمالأ تقویت کنند . این حالت در سطح عمومی کشور مشاهده میشد وگرنه ممکن است بسیاری از بزرگان و شاید بخشهائی از تجار و بازار سنتی از بر اقدامات دولت آقای احمدی نژاد استفاده های کلان برده باشند .

با درنظر گرفتن این زمینه ، در مبارزات انتخاباتی ریاست جمهوری نیز آقای احمدی نژاد در خطاب به مردم وعده هائی در جهت بهبود زندگی طبقات محروم و مبارزه با مفسدان اقتصادی میداد که این هم برای اکثر مردم بطور خود به خود و حداقل به لحاظ احساسی خوشایند و امیدوارکننده بود .

در مقابل سه کاندید دیگر و به ویژه آقای موسوی بر موضوعاتی مانند حیثیت و حقوق شهروندی مردم و بر سیاست خارجی آبرومندانه تأکید و به راه حلهای مشخص در جهت رفع مشکلات مردم محروم کمتر می پرداختند . به همین سبب آقای موسوی در میان روشنفکران ، دانشگاهیان و طبقه متوسط و مرفه علاقه مندان بیشتری پیداکرد .

در صحنه تبلیغات و کارزار انتخاباتی هواداران آقای موسوی بر فضای شهرهای بزرگ و به ویژه تهران برتری چشمگیری داشتند به گونه ای که به هر رهگذری چنین القاء میشد که اکثریت مردم از او هواخواهی میکنند . علاوه براین فضای اینترنت و رسانه های بزرگ خارجی هم کاملأ به سود آقای موسوی بود که در نتیجه انتظارات هم به نفع او شکل گرفت .

در این فضا قضاوت واقع بینانه نسبت به رأی اکثریت مردم که فاقد امکانات اینترنتی و ماهواره ای و غیره میباشند از نظرها و نظر سنجی ها دور ماند .

واکنشها بعد از اعلام رأی

تظاهرات خیابانی به بهانه موجه یا غیر موجه جابجا کردن رأی کاندیداها شروع شد . ولی محتوای انفجار کنونی  فشارهائی است که در بطن جامعه از سی سال قبل و بویژه در چهار سال اخیر متراکم شده بود و بازتاب آنرا میتوان در آشکار شدن رقابت های دیرینه جناح های قدرت هم مشاهده کرد .  ترکیب جمعیتی مخالفان نتیجه انتخابات در خیابانها و حتی خارج از ایران نیز عمدتأ اقشار میانه به بالا هستند و این امر گویای این است  که طبقه متوسط و روشنفکر ودانشگاهی بیش از توده های وسیع مردم آمادگی و مهارت دست زدن به اعتراض یا شورش خیابانی تند و کوتاه مدت را دارند بویژه هنگامی که از حمایت رسانه ها و  مقامات غرب نیز برخوردار باشند  .  به تصور من طبقات محروم شهری و روستائی اساسأ در این مخالفت ها  خود را کنار کشیده اند . شرکت کنندگان در این اعتراض ها فاقد وجوه مشترکی به لحاظ اعتقادات و اهداف خود میباشند بطوری که از انواع چپ گرفته تا راست و آنارشیست و اصلاح طلب حکومتی و غیر حکومتی در آن حضور دارند .

رهبراین اعتراضات ( آقای میر حسین موسوی ) نه یک تشکل یا حزب سیاسی بلکه یک فرد است که مدت ده سال یکی از فعالترین و کلیدی ترین مقام های این نظام را به عهده داشته . و در بیست سال اخیر عضو شورای مصلحت نظام  بوده  و بیشتر وقت خود راگویا صرف فعالیت های هنری نموده  .  مدت بیست سال  عدم اعتراض یا اظهار نظر سیاسی و حالا  ایستادگی ظاهرأ تمام عیار  در مقابل نظامی که در دامانش پرورده شده جای سوال باقی میگذارد .  یا این نظام واقعأ نظام نیست و یا او و دوستانش میخواهند از پوسته این نظام برای پیشبرد محتوائی بهتر یا بدتر از آنچه در قوانینش نوشته شده استفاده کنند .

یک جنبه حقوقی هم در این مخالفت ها بسیار چشمگیر است . شرکت در انتخابات مثل شرکت در یک مسابقه ورزشی یا هرچیزی است که قبلأ سازمان یافته و مقررات و متولیانی دارد و در واقع نوعی قرارداد است . انسانهای معقول ، متعادل و بویژه متعهد اول مقررات آن قرارداد را بررسی و چنانچه برایشان قابل قبول یا قابل تحمل باشد و مصلحت یا منافع خود در آن ببینند تصمیم به مشارکت میگیرند .

بعد از اعلام آرا ، بخشی از رأی دهندگان فریاد میزدند رأی ما را پس بدهید . رهبران این اعتراضات اعلام کردند باید این انتخابات باطل شود چون تقلب صورت گرفته .  به فرض که تقلب شده ، آیا در مقررات این قرارداد  ،  که شرکت در مسابقه انتخابات باشد ،  قید شده بود گروه بازنده چنین حقوقی دارد ؟ پذیرفتن مسئولیت کاری که فرد انجام میدهد و تحمل زیان احتمالی حتی به فرض اینکه نفهمیده و اشتباه کرده به نظر من مهمترین ویژگی شخصیت  و اعتماد بنفس یک انسان یا گروهی از مردم میباشد . اگر این نباشد هیچ چیز دیگر هیچ ارزشی ندارد . در این انتخابات بخشهائی از مردم فرصت را غنیمت شمرده خواستند وارد خانه ای شوند که در ساختنش نقشی نداشتند به امید اینکه بعدأ آنرا به میل خود بازسازی خواهند کرد .  گروهی دیگر هم که در ساختن خانه نقش داشته اند ظاهرأ عزم کرده اند که حتی بدون موافقت ومشارکت سایر سهامداران طرح اولیه منزل را تغییر دهند .

نقش قدرتهای خارجی

بر همه آشکار است که طی حدود دویست سال اخیر دو کشور انگلستان و روسیه در عمل بیشترین خسارت را به سرزمین ایران وارد کردند .  این دو بخشهای وسیعی از این سرزمین را جدا کردند  .  تجاوز و  اشغال گری  ، غارت منابع و کشتار مردم ایران هم از دست آوردهای دیگر آنان بود  . افغانستان و بلوچستان  پاکستان توسط انگلستان و جمهوری آذربایجان ، گرجستان ، داغستان و بسیاری از ایالت های  قفقاز و شمال خراسان  توسط روسیه واتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی  سابق از سرزمین ایران جدا شدند .

با این وجود از پایان جنگ جهانی دوم تاکنون ایالات متحده آمریکا به عنوان بزرگترین دشمن ایران معرفی شده و تلاش میشود در سایه برجسته کردن نام  آمریکا خاطره دشمنان اصلی ایران از وجدان مردم آن پاک شود  وبه نقش زیان آور کنونی آنها  توجه نشود .  به نظر من آمریکا هنوز مانند اکثر کشورهای جهان نه مستقل به مفهوم متعارف کلمه است و نه هیچگاه سیاست خارجی مستقل  و ملی داشته است و بیشتر دنباله رو سیاست استعمارگر سابقش انگلستان بوده و میباشد  . 

 با توجه با این مختصر سابقه تاریخی به تحولات جاری ایران و نقش قدرتهای بزرگ خارجی و همکاران  یا هوادارن ایرانی آنها میپردازم .

این نوشته ادامه میابد .

رشید دمهری

همه باهم ، محصول بهاری صده ۲۱

 یکشنبه   ۲۳ فروردین  ۱۳۸۸     ۱۲ آوریل  ۲۰۰

یکشنبه ۶ اردیبهشت   ۱۳۸۸      ۲۶  آوریل  ۲۰۰۹

یکشنبه  ۲۷  اردیبهشت  ۱۳۸۸   ۱۷ می   ۲۰۰۹

1. قیمت مسکن نوساز آمریکا از 1963   
2.  شاخص سهام داوجونز از 1960 
3.  شاخص سهام نزدک از 1970
4. شاخص سهام نیکی ژاپن از 1970
5. مقایسه شاخص سهام آمریکا ، ژاپن ، و هند از 1982-1962  
6. قیمت جهانی طلا از 1970
7. قیمت جهانی طلا و شاخص داوجونز  از 1981
8. قیمت جهانی نقره از 1960
9. قیمت جهانی نفت از 1971
10. شاخص ترکیبی از مهمترین مواد اولیه معدنی و کشاورزی
11. شاخص برابری دلار آمریکا به ارزهای عمده از 1972 

 همواره یکی از اصول یا استراتژی های سرمایه گذاران و مدیران شرکتهای سرمایه گذاری تشکبل پرتفولیو   portfolio   یا همان گذاشتن تخم مرغها در چند سبد بوده است . این روش را برای کم کردن ریسک اتخاذ میکنند .

اگر به نمودارهای فوق توجه شود و دو دوره حدود ۱۹۷۰ تا ۱۹۸۰ و سپس ۱۹۸۰ تا ۲۰۰۰ در نظر گرفته شود ، میتوان مشاهده کرد که چنین استراتژی میتوانست مفید باشد .  نفت ، طلا ، نقره و اکثر مواد اولیه معدنی و کشاورزی    CRB  از ۱۹۷۰ تا ۱۹۸۰ به شدت افزایش یافتند و حال آنکه میانگین شاخص های سهام آمریکا به لحاظ اسمی کمی کاهش و به لحاظ قیمت واقعی به واسطه افزایش قیمت طلا و کاهش ارزش دلار آمریکا کاهش زیادی هم یافتند .  و در همین مدت به عکس سهام های آمریکا و اروپا سهام های اغلب کشور های آسیائی به ویژه ژاپن و هند افزایش قابل توجهی یافتند .

از ۱۹۸۰ تا ۲۰۰۰ قیمتها به گونه ای بسیار متفاوت تحول یافتند . در تمام این بیست سال روند اصلی قیمت طلا و نقره و اغلب کمادیتی ها رو به پائین بود و حال آنکه شاخص های سهام آمریکا و اروپا قوی ترین و بهترین دوره تاریخ خود را به نمایش گذاشتند . در این دوره نیز حرکت قیمت سهام در مناطق مختلف جهان  جهت یکسانی  را نپیمودند . از ۱۹۹۰ تا ۲۰۰۰ سهام های آمریکا واروپا افزایش بیسابقه ای پیداکردند و حال آنکه شاخص سهام نیکی ژاپن با ویرانی خردکننده ای روبرو شد و از اوج  ۳۹۰۰۰   به کف   ۸۰۰۰  سقوط کرد .

  یکشنبه ۶ اردیبهشت   ۱۳۸۸      ۲۶  آوریل  ۲۰۰۹ 

با پدیدار شدن صده ۲۱ میلادی حرکتی شگفت انگیز و  شاید بیسابقه  در رفتار قیمتها مشاهده شد . افزایش قیمتهای همه دارائی های عمده در همه جای دنیا  با پیشقدمی نفت  از حدود ابتدای  ۱۹۹۹  آغاز شد  و سپس  طلا و نقره و سایر مواد اولیه  معدنی  و کشاورزی هم به آن پیوستند و سرانجام با ورود  شاخص های سهام همه   کشورها  و مسکن هم که یار همیشگی بود  گروه تکمیل شد و افزایش قیمتها  ابتدا  دامنه و سپس شتاب گرفته و سرانجام  سقف  های سابق را شکافتند  و همه فریاد  برآوردند که  دورانی نوین  آغاز شده  . 

این روند جهانی ادامه داشت تا اینکه در ابتدا  بزرگترین دارائی که مسکن باشد در آمریکا و از حدود ابتدای  ۲۰۰۷   شروع کرد به سرازیر شدن .  هرچند که این حرکت بسیار معنا دار و هشداردهنده بود ولی بورس های جهان آنرا جدی نگرفتند .  شاخصهای سهام  ، نفت ، طلا و سایر رفقا به راه خود که افزایش بیشتر و بیشتر باشد ادامه دادند .  با این همه دیری نپائید که آنها هم متوجه وخیم بودن اوضاع شدند و یکی بعد از دیگری همان راه ملک را در پیش گرفتند و در این جهت هم وقتی همه به هم پیوستند حرکت رو به پائین شتاب یافت  و  وحشت همه را فرا گرفت   .   این روند کاهشی که از سال ۲۰۰۷ شروع شد  در بیشتر موارد حدود سه ماه پیش  به کف مرحله ای خود رسید  و تا به امروز بخشی از زیان خود را پس گرفتند .

 ولی این برگشت یا اصلاح قیمت  به تصور من نه یک   new bull market   بلکه مرحله ای است که   bear market rally   یا   a counter-trend bounce    نامیده میشود .  افزایش  کند چند ماه اخیر نوعی آمادگی برای سقوط بیشتر را نشان میدهد تا سرانجام  کف تازه ای پیدا شود و  بتوان گفت مرحله اول تکمیل شده و انتظار بهبود احتمالأ بزرگتر قیمتها را  داشت .

  محرک عمومی  ، واکنش خصوصی

قیمت مسکن (  با رنگ سبز ) از اوائل ۲۰۰۷ شروع به سقوط کرد و بازار سهام  ( به رنگ قرمز )  کماکان به افزایش خود ادامه داد تا اینکه در اواخر ۲۰۰۷  که شروع کرد به برگشت .  با این وجود بازار مواد اولیه یا کمادیتی ها به ویژه نفت  بی اعتنا به آن دو با شتاب هرچه تمامتر افزایش مییافت . و در آن زمان بود که برخی مقامات مانند آقای هوگو چاوز رئیس جمهور ونزوئلا و آقای احمدی نژاد رئیس جمهور ایران و شاید  به توصیه مشاورین اقتصادی عالی مقام  اعلام کردند که قیمت نفت باید به بالاتر از ۱۴۷ دلار و مثلأ ۲۰۰ یا ۳۰۰ دلار  برسد . البته بسیاری از کارشناسان نفتی پر آوازه  دنیا هم دربیان چنین پیشبینی هائی سنگ تمام گذاشته  بودند .  توجیه آنان هم تورمی بود  با تعریفی از خود ساخته و یا عرضه و تقاضائی مجهول .   رسانه های عمومی جهانی هم طبق معمول  خبر ها یا شایعات مربوطه  را با حرارت هرچه بیشتر بازتاب میدادند  .  آنچه قیمتها را بالا میبرد  نه پول حقیقی و نه افزایش آنچنانی  تقاضای مصرفی بلکه چیزی بود به نام   credit   ،  یعنی وعده سر خرمن  یا بهتر است بگویم پول شبیه سازی شده . این کردیت یا به ظاهر وام چون وعده حقیقت نما  بود همه  قیمتها را متناسب استعداد خود  بالا برد و هنگامی که توخالی بودنش آشکار همه را  در تناسب  وبه تلافی افزایش قبلی خود فرو ریخت . آنانکه  مثل نفت و نقره و شاخص سهام شانگهای چین  ssec  که تند تر و بیشتر از همه بردند بدتر و بیشتر از همه هم خوردند  و آنهائی مثل طلا و شاخصهای سهام آمریکا که به نسبت ملایم تر روند صعود را طی کرده بودند برگشت متناسبی را هم تا به حال از سر گذرانده اند .

به هر صورت  رکود جهانی  موجود به پایان نرسیده و ضرورتأ  جهان باید در انتظار عواقب  سیاسی و نظامی آن  که حتی هنوز  به طور جدی شروع نشده  ،  باشد .  مکانیزم  دم و باز دم در همه جا و همه چیز وجود دارد . اگر به قوانین طبیعی آفریدگار  ، و نه احکام و قوانین من در آوردی انسانها ،   باور داشته و به آن عمل شود سختی هست ولی  یأس و  درماندگی جائی نخواهد داشت  .   با نیایش حافظ  این نوشته پایان میابد  :

جهان وهرچه درو هست  سهل و مختصرست             زاهل معرفت این مختصر دریغ مدار

رشید دمهری

یکشنبه ۲ فروردین ۱۳۸۸   ۲۲ مارس  ۲۰۰۹

لوریس چکناواریان موسیقیدان و آهنگساز ارمنی کشورمان عید نوروز را بهترین عید دنیا می داند . او در گفت و گویی با سایت خانه هنرمندان ایران درباره عید نوروز گفته است :      

( تمام كشورهای مختلف را كه با موسيقی سر و كار داشته‌اند، گشته‌ام و تمام عيدها را تجربه كرده‌ام . در مورد جشن سال نو در كشورهای مسلمان، مسيحی یا ارمنی مشاهداتی داشته ام و به اين نتيجه رسيديم كه بهترين عيد دنيا، عيد نوروز است چون همه چيز را در بر می‌گيرد بنابراین تمام اميدها را با نوروز شروع می‌كنم . مسيحيان سال نو را با ژانويه برگزار می‌كنند . عيد ژانويه یک عید مذهبی است و بسیار مهم است ولی اين نوروز ما است که واقعا مفهوم نو شدن دارد چون همه چيز تازه می‌شود . فكر می‌كنم نوروز عيدی جهانی ست بعدها همه به اين نتيجه‌ خواهند رسيد . اميدوارم كه روزی دنيا عيد نوروز را برگزار كند . من تبريك می‌گويم به ملت عزيز كه اين عيد نوروز باستانی را تا امروز زنده نگاه داشته‌اند . )

این مصاحبه  را بسیار ارزشمند یافتم .  و این هم بیان فردوسی :

سر سال نو  هرمز فروردین            برآسود  از  رنج  روی    زمین

بزرگان به شادی بیاراستند          می و جام و رامشگران خواستند

چنین جشن فرخ از آن روزگار        بمانده  از  آن خسروان   یادگار

رشید دمهری

یکشنبه ۱۳  بهمن  ۱۳۸۷    ۱ فوریه   ۲۰۰۹ 

یکشنبه ۲۶ بهمن  ۱۳۸۷     ۱۴ فوریه   ۲۰۰۹

 شرح اینکه چه شد که چنین شد کم یا بیش در نوشته های قبلی این وبلاگ موجود میباشد . در حال حاضر مروری میکنم بر  چگونگی فرو ریختن آنچه تصور میشد سرمایه و یا ثروت است تا به امروز .

دلارهای اعتباری   credit  یا پولهای وعده ای  electronic money  که با کلیک روی دگمه کامپیوتر ساخته میشوند این قدرت را دارند که چنان قیمت ها را افزایش دهند که گویا آخر ندارد  . در این هنگامه مردم با سراسیمگی هر چیزی را به هرقیمتی میخرند که مبادا از قافله عقب بمانند . هنگامی که این روند تکمیل شد حرکت برگشت از جائی سر باز میکند و بازی برگشت و فرار از پناه گاهی به پناه گاه دیگر  آغاز میشود .

 از سال ۲۰۰۶  ابتدا ملک در آمریکا و به تدریج در سایر کشورها  شروع به برگشت کردند .

 سپس بخشی از آنان که از دام مسکن گریخته بودند به سهام پناه آوردند و شاخصهای  سهام افزایش بیشتری یافتند تا اینکه در اواخر سال ۲۰۰۷ قیمت سهام نیز سرا زیر شد . و از آنجا که موتور وام دهی و وامگیری از کا رنیفتاده بود  ، این پولها به سمت کمادیتی ها که همان مواد اولیه معدنی و غذائی مانند نفت ، طلا ، نقره و برنج و گندم و از این رين قبیل باشد هجوم آوردند .  اینها هم که به حداکثر ظرفیت خود رسیدند فرار را برقرار ترجیح دادند . در این میان نفت که تندتر از همه بالا رفته بود و برخی کشورهای نفت خیز هم  وعده نفت ۲۰۰ یا ۳۰۰ دلاری را به خودشان میدادند  ، فرق واقعیت و پندار  را با بیرحمی  مثال زدنی به همه آموزش داد .

 این بار پولهای  جان به در برده سرگردان  به عنوان آخرین پناهگاه  به اوراق قرضه و به ویژه اوراق قرضه دولت آمریکا روی آوردند  به طوری که نرخ بهره اوراق سه ماهه به صفر رسید . و به واسطه اینکه قیمت به عکس بهره حرکت میکند قیمت اوراق قرضه یا  bond  تا جائی بالا رفت که در تاریخ سابقه نداشته .  نمودار اوراق ۱۰ ساله را معکوس کنید تا متوجه شدت افزایش قیمت آن شوید .  خرید اوراق قرضه یعنی قرض دادن پول به دولت .حالا تصور کنید قرض دادن به دولتی که درآمدش کفاف مخارجش را نمیکند و بدهی های قبلی نجومی هم دارد  چه مخاطراتی میتواند داشته باشد . به هر صورت اوراق قرضه هم وفا نکرد و از حدود یک ماه پیش قیمت آن شروع کرد به پائین آمدن . طی یک سال گذشته که ملک و شاخصهای سهام و نفت و سایر کمادیتی هاسقوط کردند پولها در همه جای دنیا و بخصوص در آمریکا رفتند سراغ اوراق ولی در دو ماه اخیر صاحبان پول عطای این بازار را هم به لقایش بخشیدند  . به این ترتیب سر انجام اوراق هم همان مسیر دیگران را در پیش گرفت .  

و در حال حاضر کار به جائی کشیده که یک پروفوسور اقتصاد به نام  Nouriel Roubini طی مصاحبه با  شبکه اقتصادی بلومبرگ  در  ۲۷  ژانویه  ۲۰۰۹ میگوید :

'There is nowhere to hide,' Nouriel Roubini, an economics professor at NYU's Stern School of Business who predicted the financial crisis, said from Zurich in an interview with Bloomberg Television. 'We have for the first time in decades a global synchronized recession. Markets have become perfectly correlated and economies are also becoming perfectly correlated. This is not your kind of traditional minor recession 

   با این وجود در این دو ماه اخیر  هنوز یک جای امیدی باقی ماند و آن طلا بود که قدرت خود را کما بیش حفظ کرد که چند و چون خود را دارد .

یک امر بسیار جالب که مدتها است توجهم را جلب کرده این است که در اکثریت سنگین خبر ها و گزارشها و تحلیلهای انواع کارشناسان از وجود یا خطر تورم آنهم با آب وتاب بسیار  به چشم میخورد . حتی در یکسال اخیر که همه قیمتها در تقریبأ همه کشورهای دنیا سقوط سنگینی کرده اند بازهم همه جا بیشتر صحبت از تورم است .  برای اینکه مستند حرف زده باشم رفتم سراغ موتور گوگل .  کلمه inflation  در حالت  anytime  را جستحو کردم   38700000  را آورد  و برای  deflation   تعداد  3940000  .     زمان past year  را انتخاب کردم برای  inflation  تعداد  1310000  و برای  deflation  تعداد  409000  منبع را ثبت کرد .

حالا مجددأ به نمودارهای بالا  نگاه کنید . نمودار اول نرخ بهره اوراق قرضه ده ساله  یا 

us 10 year Treasury note yield  میباشد . حدود سی سال است که بهره آن مرتب پا ئین امده است .  این به معنای آنست که بزرگترین مخزن دارندگان پولهای دنیادر عمل باور نداشته اند که تورم یک امر واقعی یا ماندگار  و  یا عمومی باشد .

 وقتی قیمت نفت حدود 130 دلار بود همه جا صحبت از این بود که نه هنوز قیمت نفت متناسب با تورم بالا نرفته و آنقدر از اینگونه تحلیل ها همه جا پخش شده بود که  آقایان هوگو چاوز  و احمدی نژاد  روئسای جمهور ونزوئلا و ایران هم باورشان شده بود .

    نمودار چهارم  همان که بالای آن نوشته  deflation rear its head  را مورد توجه قرار دهید . این نمودار  که The Consumer Price Index (CPI)   نامیده میشود میانگین  قیمت کالاهای مصرفی میباشد .  هر چنددر مورد دقت آن مجادله بسیار وجود دار ولی در محموع و عمومأ به عنوان معیار تورم پذیرفته شده .  این نمودار تعییرات نرخ تورم از حدود یک قرن پیش تا کنون را نشان میدهد . حالا نمودار اوراق   و تورم را با به عنوان نمونه نمودار تقریبأ صد ساله نفت

 مقایسه کنید و فکر کنید جنجال رسانه ها  برای چه بوده .  وقتی من به این قضایا توجه میکنم احساس میکنم غریزه یا ناخود آگاه و یا در واقع خرد بازار همان اندرز سعدی را به کار گرفته که در گلستان آمده :

سکندر که با شرقیان حرب داشت            در خیمه گویند  در غرب  داشت

چو بهمن به زاولستان خواست شد           چپ آوازه افکند و از راست شد

اگر جز تو داند که عزم  تو  چیست             بر آن رای و دانش  بباید گریست

در اغلب وقت ها یک چیز را تبلیغ  و خلاف آنر عمل کردن یک شگرد رفتاری بسیار رایج بوده و هست .  زندگی نوعی میدان جنگ است و در مبارزه با رقیب یا دشمن در عمل از هر وسیله یا حقه ای استفاده میشود و زبان نرم و شیرین پوشش مردم پسند کار است .

بسا کس به روز آیت صلح خواند               چو شب شد سپه بر سر خفته راند

بباید     نهان     جنگ    را      ساختن               که     دشمن    نهان    آورد       تاختن

و این مبارزه به شیوه پنهانی در میان   دوستان  هم رواج دارد .

بد اندیش را لفظ شیرین مبین                که ممکن بود زهر در انگبین

منه در میان راز با هرکسی                 که جاسوس هم کاسه دیدم بسی

و این هم نوعی سازش موقت

عدو   را   بجای  خسک   زر  بریز                که      احسان      کند   کند    دندان   تیز

چو    دستی   نشاید  گزیدن    ببوس                 که باغالبان چاره زرق است و لوس

عدو را به فرصت توان کند پوست               پس او را مدارا چنان کن که دوست

یکشنبه ۲۶ بهمن  ۱۳۸۷     ۱۴ فوریه   ۲۰۰۹

موجودات در طبیعت از انواع ابزارهای مبارزه و رقابت برای حفظ بقاء استفاده میکنند . بدست آوردن و اعمال قدرت فیزیکی ، استتار ، فریب ، وانمود سازی ، و انواع توانائیهای دیگر و تکامل و پیچیده تر شدن دائمی آنها ضرورت ادامه حیات است . همه اینها و حتی استادانه تر و نیرومند تر آن در جوامع بشری که بخشی از طبیعت است به نوعی تکرار میشود و در بورسها و بازارها به حد اعلای خود میرسد .  این عملکردها کم یا بیش  وجود دارند  زیرا موثر واقع میشوند و قربانیان خود را دارند . ولی آیا ضرورت دارد و یا اصلأ ممکن است  از همه چم و خم امور  و طرح ها و فعالیتهای پنهانی آگاه شد .  به نظر من و در رابطه با پیشبینی تحولات عمده قیمتها و حتی امور اجتماعی شناخت این سیستم ضرورت دارد ولی پی گیری ریز مطالب نه صروری و نه ممکن است .

علاوه   بر اینها انواع خبرها و رویدادهای سیاسی و اقتصادی و اتفاق های غیر مترقبه نیز همه روزه روی میدهد و باور عمیقی در بین مردم و اکثر تحلیلگران وجود دارد که همه اینها به نوعی بر روی قیمتها تأثیر میگذارد .  و حتی این باور گسترده وجود که همین خبرها و رویدادها علت نوسان قیمتها هستند . اگر در گوگل عباراتی مانند قیمت نفت یا طلا و غیره جستجو شود میتوان دید تقریبأ در همه گزارشها و تحلیلها هر افزایش و یا کاهشی به خبری یا رویدادی نسبت داده شده .  چرا چنین باور عمومی وجود ارد ؟   :

 به این دلیل که انسان نوعی از انواع موجودات طبیعت میباشد و واکنش اولیه آن از طریق تأثیراتی است که با حواس پنجگانه خود دریافت میکند .   اساس  کارکرد  عمومی  مغز را ایوان پتروویچ پاولف فیزیولوژیست روس و تحت عنوان انعکاسهای غیر مشروط  و انعکاسهای مشروط با آزمایشهای فراوانی به اثبات رسانده و سپس کار کرد عالی عصبی انسان را هم تشریح کرده است .  انسان میبیند و میشنوند که خبری شد وهمزمان قیمتی بالا یا پائین رفت  یا دو رویدادی اجتماعی  تقریبأ همزمان  اتفاق افتاد  اولی میشود  علت دومی هم معلول  یعنی ایجاد واکنش مشروط .  

از طول و تفصیل این مطلب میگذرم و به این میپردازم که آیا  واکنشهای غیر مشروط و مشروط برای پیش بینی نوسان قیمت  و یا قضاوت در مورد چون و چرائی رویدادهای اجتمائی در کوتاه مدت  یا دراز مدت میتواند اعتباری داشته باشد ؟ هر که علاقه دارد برود تحقیق کند و ببیند چند بار و یا چند هزار بار خبری یا رویدادی اعلام شده که عمومأ مثبت تلقی شده ولی هر بار بازار و قیمتها  واکنشهای به کل متفاوت داشته یا اصلأ واکنشی نشان نداده است . ببینید اصلأ قاعده یا فرمول و یا الگوئی را میتوان از آنها در آورد ؟ بیش از یکسال است که شاخص های عمده سهام جهان و در رأس آنها داوجونز روند کاهشی دارند و از شمارش من خارج شده که سران دنیا چند بار خبرهای خوش چه در رابطه با نرخ بهره یا انواع بسته های نجات ۷۰۰ و ۸۰۰ میلیاردی و تزریقات جور واجور یا   تصمیمات قاطع  برای جلوگیری از رکود اقتصادی اعلام کردند . بازار یک در میان  ظاهرأ به این خبرها واکنش مثبت و منفی کم یا زیاد نشان داد و یا بی تفاوت بود و بازار ها کار اصلی خود را  تا به امروز ادامه  دادند .

حتی خبرها و گزارشهائی که از نظر بسیاری از تحلیل گران جنبه فاندامنتال یا محتوائی و علمی  دارند هم از نظر من فاقد ارزش برای ارزیابی و یا پیشبینی قیمتها هستند .  به عنوان نمونه یکی از جدی ترین مطالب فاندامنتال عرضه و تقاضا میباشد .  قیمت نفت ۱۰ سال پیش هر بشکه ۱۰ دلار بود و به مدت تقریبأ ۸ سال تا ۱۴۷ دلار افزایش یافت .  به ویژه در اوج فیمت همه جا صحبت از این بود که :  تقاضا بیشتر از عرضه شده ، رشد اقتصادی چین و هند و بقیه اقتصادهای رو به رشد  منابع نفت را جارو میکند ، جامعه بشری از لحاظ تأمین سوخت به آخر زمان رسیده و الا آخر .  واقعأ تولید نفت از ده سال پیش ثابت بوده و تقاضا ۱۴ برابر افزایش یافته بود که بتوان افزایش  بشکه ای  ۱۰ تا ۱۴۷ دلار را توجیه کرد ؟ مگر در این یک سال اخیر که نفت ۷۵ در صد از کل قیمت خود و صد در صد آنچه را در مدت ۵ سال به دست آورده بود را از دست داد عرضه و تقاضا این چنین تغییر کرده ؟

یک نمونه دیگر فاندامنتالی :  قیمت طلا از اواخر ۱۹۹۹ به مدت ۸ سال افزایش یافت اگر به همان گوگل و همان گزارشهای علت و معلولی مراجعه شود میتوان دید که چند علت که گویا اصل و آیه بودند به عنوان توجیه و یا استدلال برای افزایش قیمت طلا مرتب تکرار میشد . طلا بالا رفت چون نفت بالا رفت . طلا بالا رفت چون دلار پائین آمد یا یورو بالا رفت . طلا بالا رفت چون شاخصهای سهام بالا رفتند . طلا بالا رفت چون هند و چین رشد اقتصادی ۱۰ درصدی دارند .  پس در سه چهار ماه اخیر که همه آن نقاط قوت طلا خراب و خرابتر شدند چه شد که طلا  تا به اینجا آباد و آبادتر شده  و  قیمت طلا درست عکس آن آیه ها حرکت کرد ؟   تازه دو تا فاندامنتال تازه و هم زمان و ظاهرآ یا واقعأ ناسازگار هم در بازار طلا به چشم میخورد .  از طرفی گزارشهای فراوانی وجود دارد که تقاصا برای طلا زیاد شده  و این هم نمونه ها  :

"Bullion Sales Hit Record In Stampede To Safety. Inflows into the world's largest gold-backed exchange traded fund surged to all-time high in January… amid renewed fears about the health of the global financial system." Financial Times

"…Known for its durability during a slowing economy, gold prices and sales have been steadily rising." AP

"Gold Rush: Investors are buying gold… rather than looking for a quick

gain. This is a new round of safe haven buying." Bloomberg

تا مدتی پیش میگفتند چون اقتصاد دارد رشد میکند وضع مردم بهتر میشود و بیشتر طلا میخرند و قیمت بالا میرود و حالا میگویند چون اقتصاد خراب شده مردم بیشتر طلا میخرند و قیمت بالا میرود !  از جانب دیگر  واردات هند که بزرگترین مصرف کننده طلای جهان میباشد در سال گذشته میلادی نود درصد کاهش داشته وهندی ها و بسیاری ازمصرف کنندگان طلای موجود خود را هم  دارند میفروشند .  چه جوری میشود این فاندامنتال ها را باهم آشتی داد ؟ 

رشید دمهری

در یکی دو ماه اخیر بیشتر مردم  ، تحلیل گران  و مقامات مسئول کشورها دچار سردرگمی یا اختلاف نظر کم سابقه ای شده اند . اقتصاد جهانی به کدام سمت خواهد رفت ؟ تورم inflation  در پیش خواهد بود یا کاهش یکساله اخیر deflation ادامه خواهد یافت ؟ بحران کنونی اقتصادی و بانکی منجر به درگیریهای گسترده سیاسی و نظامی و یا گسترش تروریسم خواهد انجامید  ؟   آیا خرابی اقتصادی به انواعی از ناآرامی یا شورشهای اجتمائی چه در کشورهای بزرگ مثل آمریکا و اروپا و چین و یا سایر کشورها مثل ایران و غیره منجر نخواهد شد ؟  روند کنونی جهانی شدن به مسیر پیشرونده خود ادامه خواهد داد یا دچار عقب گرد خواهد شد و کشورها سیاست حمایت گرائی از خود یا protectionism را در پیش خواهند گرفت ؟ شاخصهای سهام شاهد دور تازه ای از بهبود دراز مدت خواهند بود یا از اینکه هستند خرابتر خواهند شد ؟  

در حقیقت از سال ۲۰۰۱ و به دنبال سقوط شاخصهای عمده سهام در جهان و بویژه کاهش ۸۰ درصدی شاخص سهام نزدک دولت آمریکا و سایر رفقا شروع کردند به پائین آوردن شدید نرخ بهره و فراهم کردن انواع وامها و تسهیلات که مانع رکود اقتصادی و سقوط بیشتر قیمتها شوند .   آن اقدامات چند سالی موثر جلوه کرد غافل از اینکه در عمل به بزرگتر شدن بهمن هائی کمک میکرد که هم اکنون یک یا چندتای آن از سنگینی خودشان و بدون تحریک عوامل خارجی  ، نظیر جنگ یا حادثه مهم تروریستی ،  سقوط کرده اند  .   در آن سالها  به غیر از دلار آمریکا قیمت همه چیز بالا رفت و در این میان مسکن ، نفت ، فلزات قیمتی و صنعتی و مواد غذائی گوی سبقت را از سایرین ربودند .  ظاهرآ همه کارها روبراه شده بود تا اینکه از حدود یک سال پیش ورق به تدریج برگشت و به سقوط دو سه ماه اخیر  ، به ویژه در مورد بانکها و بازارهای مالی بزرگ جهان که در بسیاری ابعاد در ۸۰ سال اخیر بیسابقه بوده ، منجر شد .

این بار همه کشورهای مهم جهان با همه زرادخانه خود متحدآ و با عزم جزم به مقابله شتافتند .  چندین و چند گردهمآئی در اینجا و آنجا برپاساختند و سخنان یکسان و دلگرم کننده  بر زبان راندند .  شاید برای اقتصاد جهانی بیمار یا بیش از ظرفیت باد شده  روش گفتار درمانی را شفا  یا مسکنی میدانند که  مانع سنکوب کردن آن میشود  .  به هر صورت  مآموران  امداد همان ابزار و روشهای سابق خود را با قدرتی دو یا ده چندان به کار گرفته اند . همه نرخ بهره را یک بار یا چند بار پائین آورده اند و میاورند . تزریق پول و وام ظاهرآ پایانی ندارد هرچند که ماهیت و مبنای این پولها پنهان نگه داشته میشود  .  انواع تزریقات اخیر آمریکا تاکنون به یکهزار و سیصد میلیارد دلار رسیده .  کشور چین هم نرخ بهره راپائین آود و هم حدود ششصد میلیارد دلار به بازار پمپ کرد .  ژاپن و اروپا و انگلستان و روسیه و سایر شرکای عمده هم از این کارها فراوان کرده اند و بنا دارند باز هم ادامه دهند و ظاهرآ اعتنتائی هم به پیامد های احتمالی آن ندارند .

در این وضعیت که رهبران مصمم هستند جلو حرکت طبیعی بازارها (  که البته خودشان هم  جزئی از بازار هستند  ) را بگیرند ، معامله گران بازارها دچار ابهام ، دودستکی و چند دستگی شده که  :  بعد از این چه خواهد شد ؟  آیا این پولهای نجومی که تزریق شده و از قرار معلوم بیشتر هم خواهد شد چه بر سر قیمت ها خواهد آورد ؟ دلار آمریکا دوباره ضعیف خواهد شد و اینبار شدیدتر از سابق ؟  قیمت نفت و طلا و بقیه مواد اولیه مجددآ سر بالائی خواهند رفت و از اوج یکسال پیش هم خواهند گذشت ؟ ظاهر مسئولین  بنای این را دارند که جلو رکود یا recession را بگیرند و یا مانع از فروغلتیدن به کسادی شدید depression شوند و دوباره اعتماد را به بازار برگردانند . این هدف را بارها به زبان آورده اند . عملی شدن این خواسته بدون تورم مجدد و پرشتاب شدنی است ؟  و این سخنان   عزم آقای بن برنانکی رئیس بانک مرکزی آمریکا را میرساند : 

ولی آنها موفق خواهند شد ؟ تا چه زمانی و به چه قیمتی ؟ یا اینکه اصلأ   موفقیتی    در  کار نخواهد بود ؟و یا اینکه بازار مسیر خود را خواهد پیمود  صرف   نظر از اینکه اراده و خواست مرد م و یا بزرگان چه باشد ؟

 دوشنبه ۱۳ آبان  ۱۳۸۷               ۳  نوامبر   ۲۰۰۸

کشور ایالات متحد آمریکا  را میتوان یک دنیای کوچک شده ای تصور کرد که همه کشورهای دیگر در آنجا نمایندگان یا کلنی های  خود را دارند  ،  منتها اروپائی ها و به ویژه انگلستان سهم بیشتری نسبت به جمعیت کشور مبدآ دارند .  از این رو مردم  قریب به اتفاق  کشورها آمریکا را وطن دوم خود میدانند . در واقع این کشور هنوز وضعیت یک کشور سنتی یا نرمال  به مفهوم متعارف را ندارد . در این رابطه و در بین انواع گرایشها وتضادها  از ابتدای پیدایش این کشور یک تضاد پررنگ تر بوده و هست و در آینده جدی تر هم خواهد شد :

  کشمکش  بر سر این است که :  آمریکا  باید  بیشتر در خدمت خودش باشد یا بیشتردر خدمت خارج .

جنگ استقلال که طی آن ارتش استعماری بریتانیای کبیر را شکست دادند تاکنون مهمترین رویداد در این روند طولانی میباشد .  با وجود اینکه هرساله  جشن استقلال  در آمریکا با شکوه تمام برگذار میشود به باور من پروسه استقلال این کشور هنوز تکمیل نشده  . البته سایر کشورها هم همینطور و همگی زیر سایه حکومتی بی نام و نشان قرار دارند که  به زعم من ترکیبی از بانکداران بزرگ و اشراف عالی مقام دنیا میباشند . این استادان اعظم هنوز کنترل مستقیم یا غیر مستقیمی بر  دولتها و مجالس و سازمان ملل و ارتشها و دستگاههای اطلاعاتی و حتی سازمانهای مخالف خود مانند گروههای بزرگ تروریستی و غیره را دارند . همین حکومت جهانی ابزارهای مالی و تحقیقاتی و علمی بسیار گسترده ای را به علاوه صدها هزار روشنفکر و دانشمند  در خدمت خود دارد .  تلاش اول او این است که کارها را تا جای ممکن به خوبی و خوشی پیش ببرد . ولی اگر کارها با مشکل جدی روبرو شد  و یا منافع خاصی اقتضاء کرد از به کار بردن اوج شقاوت و بی رحمی هم ابائی ندارد .  جنگهای بزرگ ۵۰ سال اخیر ،  سر نوشت کندی ها ، گاندی ها  ، ذولقار علی بوتو، شاه ایران  و بسیاری دیگر را تحقیق کنید  شاید نقش استاد آشکار شود . البته  آنان در نیمه اول قرن بیستم دو درگیری خانوادگی هم پیداکردند  که به صورت  دو جنگ جهانی اول و دوم  نمود بیرونی پیدا کرد و سپس باهم مجددا به سازش رسیدند و آن توافق و رهبری آنان  تا به امروز با خطر جدی روبرو نشده . با این نگاه کلی به انتخابات  آمریکا میپردازم .

 و  پندارهای قالبی

یکشنبه ۲۱ مهر ۱۳۸۷                         ۱۲  اکتبر  ۲۰۰۸

یکشنبه ۲۸ مهر  ۱۳۸۷                         ۱۹ اکتبر ۲۰۰۸

 یکشنبه ۵ آبان ۱۳۸۷                  ۲۶ اکتبر ۲۰۰۸

یکشنبه  ۱۲ آبان ۱۳۸۷                 ۲ نوامبر ۲۰۰۸

 فکر و خیال میتواند تا بینهایت پرواز کند . هیچ فکر و خیال و حتی موهوماتی هم نیست که مطلقأ غلط باشد و ذره ای هم که شده واقعیتی را آشکار نکند .  کافی است که به هر دلیلی   پنداری در مغز فردی یا گروهی از مردمان شکل بگیرد ، به آن عمل میکنند و بعد !!!   .     زندگی واقعی هم آنقدر حوصله دارد که به همه اندیشه ها نه فقط  فرصت خود نمائی بلکه مجال  افراط هم  بدهد .  ولی همین  زندگی هم خط قرمزها ، تناسب و تعادل و عدالت خاص خودش را دارد  ،  و سرانجام اندیشه ها  و کردارهای  نیک را پاداش و غیر این را مکافات میدهد . 

نمونه اول پندارها  :  شاخص های سهام 

 در میان نظریه پردازان و معامله گران بورسهای جهانی رایج است که که هرگاه بانکهای مرکزی نرخ بهره را پائین آورند  ویا اگر پول و اعتبار تزریق کنند و یا با زبان تند و تیز بگویند فلان و بیسار خواهیم کرد ، سهام ها افزایش خواهند یافت  . 

 در هفته گذشته همه دولتها و بانکهای مرکزی مهم جهان  تمام این کارها را با قدرت  انجام دادند .  همه صاحبان قدرت  و پول و قانون  که  زبانأ   و عملأ  اراده کردند  وضعیت بهبود یابد  ، مردم صاحب سهم هم  ، که کم نیستند  ، همین را میخواستند حتی آنها هم که سهام هم ندارند مانند بسیاری از کارگران  وغیره هم خواهان جلوگیری از رکود اقتصادی و نگران بیکار شدن بودند .  پس در این میان و با و جود همه آن بادهای موافق این چه نیروی مرموزی بود که در هفته گذشته  توانست  دست رد به آنها زند و قیمت  شاخصهای سهام همه کشورها را به گونه ای پائین آورد که در تاریخ بورسهای جهان بیسابقه بوده ؟

نمونه دوم :  طلا

یکشنبه ۲۸ مهر  ۱۳۸۷   ۱۹ اکتبر ۲۰۰۸

خلاصه یکی از پندارها یا نظریه پرطرفدار در بازار جهانی طلا این است   :   وقتی بانکها و پولهای کاغذی دچار بحران و بی اعتباری میشوند طلا تنها جای امن یا safe haven است .

یکشنبه ۷ مهر ۱۳۸۷             ۲۸ سپتامبر  ۲۰۰۸

یکشنبه ۱۴ مهر ۱۳۸۷              ۵ اکتبر  ۲۰۰۸

نگاهی اجمالی  :

در چند ماه اخیر و به ویژه طی دو سه هفته گذشته در سطح جهان و به ویژه در آمریکا و در رابطه با قیمت همه دارائی های بزرگ مانند شاخصهای عمده  سهام  جهان و به ویژه سهام  بانکهای بزرگ ،  فلزات قیمتی و صنعتی ، نفت ، محصولات کشاورزی عمده  ، قیمت مسکن در آمریکا و انگلیس و غیره  سقوط ممتد و گاه  بسیار بزرگ صورت گرفته .  برخلاف سابق که برخی افزایش و بعضی دگر کاهش پیدا میکردند   ویژگی  چند ماه  گذشته این است که  قیمتها همه با هم  نه فقط در آمریکا بلکه در تمام دنیا کاهش یافته  .  و در این مدت فقط دلار آمریکا به دلیل نبود   پول نقد   افزایش قابل توجهی یافته است .  منشاء این کاهشهای عمومی   ور شکستگی تعدادی از بزرگترین بانکهای آمریکا  و اوضاع نابسامان بسیاری دیگر و حتی بانکهای اروپائی ، به عبارتی دیگر بحران وام و اعتبار  ،   میباشد .

 ورشکستگی و سقوط های هولناک قیمت سهام  بانکهای بزرگ هم نتیجه وامهای کلانی است که داده شده و حجم بزرگی از آنها سوخت شده  .  به دنبال این وضعیت  وا کنشها ی  بیسابقه ای به خصوص از طرف بانک مرکزی و دولت آمریکا  صورت گرفته که برای آینده جهان سرنوشت ساز خواهد بود .   نتیجه این که درحال حاضر بانکها نه مایلند و نه میتوانند وام بدهند و مهمترین نشانه نگرانی آنها در اعطای وام  این است که در حالی که نرخ بهره دلار آمریکا ۲درصد میباشد نرخ بهره وامی که خود بانکها به یکدیگر میدهند   The London interbank offered rate    یا  LIBOR   به  حدود ۴ در صد یا دو برابر رسیده  .  وام  گیرندگان هم از پرداخت اصل و فرع  وامهای قبلی عاجز شده اند تا چه رسد به قبول وام های جدید .  با این وجود بانکهای مرکزی اصرار دارند همان اقدامات قبلی خود یعنی تزریق هر چه بیشتر وام   ، که بحران کنونی یکی از نتایج آن است  ، را  به هر قیمتی ادامه دهند .

بعد از    baiout     چندین بانک و سازمان مالی توسط بانک مرکزی  و دولت آمریکا  در چند ماه اخیر که با   bear  stearns   شروع شد و سپس باFannie Mae  ،  Freddie Mac    Merrill  Lynch   ،   Lehman Brothers   ،    Wachovia  ،  AIG   ادامه یافت ، اخیرآ در حال قبولاندن طرح نجومی  ۷۰۰  میلیارد دلاری موسوم  به   resque plan  یا   paulson plan    و یا   bailout package   که نام قانونی آنرا گذاشته اند          Emergency Economic  Estabilization  Act of 2008     به مجلس سنا و نمایندگان هستند . هدف این طرح ظاهرآ کمک به بانکها ، مردم آمریکا  و جلوگیری از رکود اقتصادی میباشد  .   البته  اوضاع  بانکهای بزرگ  و اقتصاد کشورهای اروپائی به ویژه انگلستان و کشورهای دیگر مانند چین ، ژاپن  و  روسیه هم چندان بهتر نیست .

 رشید دمهری

قانون طبیعت

یکشنبه   ۳۰ تیر  ۱۳۸۷    ۲۰ ژولای  ۲۰۰۸

درست شبیه کف دره  ، قله کوه و برگشت مجدد به جای اول  . این نمودارها مربوط است به  ۱۰ تا ۲۰ سال قبل و تا  ۱۴ ژولای  ۲۰۰۸  میلادی  .  اینها قانون تناوب و تکرار یا cycle  را به نمایش میگذارند . کنشها و رویدادهای اجتماعی و اقتصادی باعث این نوسانها میباشند یا  به عکس کل فعالیت بشری  اسیر و متأثر از آن آهنگ زیر و بم دار هستند ؟ به نظر من دومی . هر کس به گمان خود برای این صعود و نزول ها چون و چراهائی  قائل میشود ولی آن منطق و تفسیری که با این قانون بخواند معتبر است .  در این وبلاگ  از حدود یکسال پیش در رابطه با آن فوران ها  bubble  و سرنگونی بعدی یا crash   مطالبی با عنوان های زیر نوشته شده :

سرانجام ِ انباشت وام ها ؟

 یکشنبه  ۲۵ آذر  ۱۳۸۶    ۱۶ دسامبر ۲۰۰۷

بحران جهانی اعتبار و پیامدها

  یکشنبه  ۲۵ فروردین  ۱۳۸۷     ۱۳ آوریل ۲۰۰۸

در این رابطه نمودارهای زیر قابل توجه است .

اولین نمودار مربوط به قیمت سهام بانکهای بزرگ آمریکا است .

 دو نمودار بعدی مربوط است به دو تا از بزرگترین شرکت یا سازمانهای وام دهنده آمریکا در بخش مسکن  Fannie Mae and Freddie Mac  که مورد حمایت دولت و بانک مرکزی میباشند .  این دو شرکت ۱۲ تریلیون دلار  یا به عبارتی ۱۲ هزار میلیارد دلار که حدود ۵۰ درصد کل وام دهی در آمریکا میباشد را به عهده دارند .  

در یکی دو هفته اخیر وزیر دارائی و رئیس بانک مرکزی آمریکا به تکاپو افتاده اند و به مجلس آمریکا پیشنهادی داده اند که طبق آن اجازه داشته باشند  که ضرر و زیان این دو شرکت راجبران کنند . ضرر چه کسانی را جبران کنند ؟ سهام داران ؟  وام گیرنده ها ؟  آنها غم زیان سهامداران و وام گیرندگان را ندارند ،  میخواهند وامی را که وام دهندگان بزرگ مانند :  بزرگترین شرکت صاحبان پول آمریکا و جهان Pimco  و کشورهای بزرگ وام دهنده مانند چین را ، که فعلأ وامهایشان  به دلیل سقوط قیمت مسکن و عدم توانائی وام گیرندگان برای پرداخت اصل و فرع سوخت شده   ، را جبران کنند و به داد رفقا برسند .  از کجا ؟  از جیب مبارک اکثریت مردم آمریکا  که در این قضایا دخالتی نداشتند و از طریق تحمیل مالیات بیشتر  .   بازگرداندن اعتماد به بازار و بقیه شوخیهائی که میفرمایند برای رد گم کردن و این جور کارها میباشد .

 و این نمودار شرکت ماشین سازی جنرال موتور آمریکا است ، شرکتی که  نماد صنعت و قدرت آن کشور بود .

 این یکی بساز بفروشها  home builders   هستند .

این آخری اژدهای سرخ ، چین به ظاهر کمونیست میباشد .  تا همین یکسال پیش بود که همه جا صحبت از ابرقدرتی نوظهور  و بهشت سرمایه گذاران بود .  به نوشته

حکایت تکراری  یکشنبه ۱۳ اسفند ۱۳۸۵        ۴ مارس ۲۰۰۷  

 مراجعه شود .

 و مهم تر از اینها  ،  آیا سقوط  نسبتأ شدید و طولانی همه شاخصهای عمده سهام آمریکا و  جهان نمیتواند پیامد سیاسی و نظامی مهمی به دنبال داشته باشد ؟

  رشید دمهری

rashid demehri

پیـشتازی زنان

یکشنبه  ۱۶ تیر   ۱۳۸۷               ۶  ژولای   ۲۰۰۸

طرح موضوع :

میتوان مشاهده کرد که در همه جا و همه کارها نقش زنان به گونه ای روزافزون برجسته تر میشود . زنان حضور خود را در سیاست ،  اقتصاد ، امور نظامی ، ورزش ها ، قضاوت و در هر عرصه ای که بطور سنتی میدان فعالیت مردان بوده است ،  تثبیت میکنند . تمایل عمومی مردم دارد به این سمت میرود که مسئولیت را بیشتر به عهده زنان محول کنند .  تازه ترین نمونه آن رقابت فشرده بین دوکا ندیدای انتخابات مقدماتی حزب دموکرات امریکا خانم هیلاری کلینتون و آقای باراک اوباما بود . مردم به خانم کلینتون یک ملیون رأی بیشتر دادند ، خانم کلینتون ۱۸ ملیون و آقای اوباما  ۱۷ ملیون رأی آوردند .  به خاطر اینکه نمایندگان عالی حزب دموکرات  super delegates  یعنی سران بانفوذ حزب   اوباما را حمایت کردند ،  به او رأی بیشتری داده و نظر عمومی مردم نادیده گرفته شد .

در حال حاضر نزدیک به نیمی از تصمیم گیرندگان عمده جهان زن هستند . رئیس مجلس نمایندگان آمریکا  برای اولین بار یک زن است وزیر خارجه موثر ترین کشورهای دنیا  آمریکا و اسرائیل زن هستند  ،  صدر اعظم قدرتمندترین کشور اروپائی  یعنی آلمان و بسیاری دیگر هم همینطور . این وضعیت در چند هزار سال اخیر بیسابقه بوده . چنین وضعیتی  حدود دو هزار سال پیش عمدتأ در ایران و تا اندازه ای هند سابقه داشته که زنان دارای حقوق انسانی  برابر با مردان بوده و  تا مقام پادشاهی و فرماندهی نظامی و غیره میرسیدند .  و حال آنکه  در بیشتر فرهنگ ها به ویژه در ادیان سامی حداقل حقوق را برای زنان قائل بوده و  آنان  بیشتر یا کالای قابل خرید و فروش مردان یا انسان درجه دو  و  گناه کار  که  شایسته هرگونه مجازات و محدودیت بوده اند .

 جانب داری از زنان  از طرف مردم عادی به همه عرصه ها  گسترش یافته   و به عنوان مثال :   مطابق آمار اداره ثبت آمریکا مردانی که هنگام ازدواج تغییر نام میدهد و اسم خانوادگی همسر خود را برمیگزیند به سرعت در حال افزایش است .

 کار به جانبداری از زنان هم ختم نشده ، گرایش به شیوه رفتاری و صفات زنانه هم روز به روز طرفداران بیشتری را به خود جذب میکند .  گرایش مردان به کارهای مختص زنان مانند پرستاری و غیره ، آرایش های زنانه مانند برداشتن ابرو و کشیدن سرمه ، پوشیدن لباسهای شبیه  زنان و بسیاری از اینگونه تغییرات در عرصه های دیگر هم  در حال رشد است . 

 در مشهورترین نمایشگاه مد جهان در فرانسه طرح هائی مورد استقبال قرار گرفتند که نه فقط به لحاظ فرم حالت زنانه داشته بلکه رنگها و نوع پارچه هم زنانه بود یعنی بیشتر ابریشم و حریر و امثال اینها و رنگها هم صورتی و روشن و یا گل گلی . ویژگی دیگر این مد ها الگوبرداری و الهام از طرح های باستانی آمریکای لاتین ، هند ، چین و امثال اینها است .

 خوب ، حالاممکن است گفته شود اینها که ربطی به اقتصاد و نوسان قیمتها و بورس ندارد . به نظر من دارد .  دلواپسی های امروزه مردم دنیا این است که  :  محیط زیست ، اقتصاد و قیمتها به کدام طرف خواهند رفت ؟ در دنیای آینده چه کسانی رشد خواهند کرد و کدامین به زیر خواهند رفت ؟ جنگ خواهد شد ؟ صلح خواهد شد ؟ دهکده جهانی با خوبی و خوشی تکمیل خواهد شد یا دنیا دوباره تکه تکه و ریز ریز خواهد شد و قرون وسطای تازه ای سر برخواهد آورد ؟  قطب های کنونی فرو خواهند ریخت و قطبهای تازه ای شکل خواند گرفت ؟ یا اینکه هرکه به هرکه و آشفته بازارخواهد شد  و در هر محل و منطقه ای غارتگری حکومت و احکام من درآوردی خاص خودش را علم خواهد کرد ؟ یا  با دنیائی پر از ادیان و ایدئولوژیهای قدیم و جدید و دو رگه و چند رگه تند و تیز و با انواع مدینه فاضله رو برو خواهیم شد ؟  یا با مردمانی   با پندار و گفتار و کردار نیک   روبرو خواهیم بود   که موجب آبادانی و پیشرفت میشوند  ؟ چگونه میتوان به آمارها و اطلاعات ضد ونقیض وتحلیلهای ضد ونقیض تر و فرضیه های چنین و چنان  نظریه پردازان اعتماد کرد ؟ تکنیکهائی مانند  DOW   و  elliott wave  و  cycle   و تعدادی از نشانگرها ی تکنیکی technical indicators  و نشانگرهای بازار  market indicators    که برای پیشبینی آینده مورد استفاده قرار میگیرند به نظر من بسیار مفید هستند ولی با این وجود و در اغلب اوقات از طرف بهترین متخصص ها هم تفسیرهائی میشود که با هم نمیخواند و یا با چندین اگر و احتمال همراه هستند و در نتیجه ابهام و بلاتکلیفی در مورد آینده ،  دست کم برای افراد غیر متخصص همچنان باقی میماند .

در جائی که صد ها و هزاران کتاب و مقاله ضد و نقیض و یا تکنیکهای ساده و پیچیده ممکن است گیج کننده و ابهام آور باشند توجه به چون وچرای همین موضوع زنان  و پدیده های ملموس و قابل رویت دیگر (  نشانگرهای عملی و عام جامعه   social indicators    که خود از  social mood    که نحوه رفتار یا خلق و خوی مردم است  ،  نشأت میگیرد ) میتواند تصویر روشن و مطمئن تری از وضع موجود و آینده را ارائه دهند یا حداقل کمکی باشند  .

آیا  تحول  ذکر شده موقتی بوده یا مقدمه پدیدار شدن دوران جدید زن سالاری یا زن شاهی ؟ این پدیده صرفأ فرهنگی و اخلاقی است ؟  محصول آگاهی و مبارزه زنان یا قانون مدار شدن جوامع یا دموکرات شدن مردان است ؟  آیا قوانین و سنتهای تبعیض آمیز علیه زنان از بین رفته ؟  یا ضمیر ناخودآگاه  و غریزی مردم  چیزی را احساس کرده که در نتیجه زنان را بر مردان ترجیح میدهد ؟  این پدیده  نمیتواند نوعی زمینه اقتصادی و مادی داشته باشد ؟ میتواند به رشد و رکود اقتصادی مربوط باشد ؟  به  افزایش و کاهش  دراز مدت قیمتها هم ربطی دارد ؟ 

 اگر مراجعه کنندگان به این نوشته نظری یا پاسخی به پرسشها دارند در بخش نظر دهی یادداشت بفرمایند .

رشید دمهری

قیمتها در چه مسیری گام برمیدارند ؟

یکشنبه ۸ اردیبهشت  ۱۳۸۷    ۲۷ آوریل  ۲۰۰۸

 از حدود یک سال پیش تا کنون قیمت جهانی برنج  ۳ برابر شده  ، قیمت  جهانی  گندم در ۶ ماه  اخیر حدود  ۲ برابر افزایش یافته و از بهار ۲۰۰۷ تا کنون از هر  تن ۴۰۰ دلار به اوج ۱۳۴۰ دلار رسید . سایر مواد غذائی هم کم یا بیش به همین ترتیب .

و این هم نمودار قیمت جهانی برنج :

قیمت ، فروش و ساخت مسکن در بزرگترین بازار مسکن جهان  یعنی آمریکا از یکسال پیش مرتب در حال کاهش است .

قیمت شاخصهای عمده سهام  آمریکا و اروپا حدود ۳۰ درصد آنچه را در مدت ۵ سال بدست آورده بود در مدت ۴ ماه از دست داد و در ۳ ماه اخیر نیمی از آن را پس گرفته . شاخص سهام چین که پیشتاز همه بود و از مرز  تاریخی ۶۰۰۰   هم گذشته بود و همه جا صحبت از ابر قدرتی نو ظهور بود  فقط در مدت حدود ۶ ماه ۵۰ در صد ارزش خود را از دست داد و در روزهای اخیر به ۳۰۰۰ رسید .

قیمت طلا حدود یک ماه پیش به اوج تازه و تاریخی هر اونس  ۱۰۳۵  دلار افزایش یافت و سپس تا ۸۷۰  دلار کاهش یافت و نفت خام  در همین مدت از ۱۱۲ دلار و  به دنبال  کاهشی کوتاه مدت  در جمعه گذشته با ۱۲۰ دلار بسته شد . 

از این تناقض یا دو گانگی  در نوسان قیمتها چه پیامی میتوان دریافت کرد ؟

 ابتدا  گزیده هائی از نوشته های قبل :

 این نوشته تکمیل خواهد شد .

رشید دمهری

  یکشنبه  ۲۵ فروردین  ۱۳۸۷     ۱۳ آوریل ۲۰۰۸

قرض یا وام  loan  پول یاچیزی نقدی میباشد که در ازای بهره یا بدون بهره برای مدتی به دیگری داده میشود . اعتبار یا  credit   پولی است که ادعا میشود یا گمان میرود وجود دارد و با یا بدون بهره به دیگری محول میشود .

به برکت پیشرفتهای علمی و تکنولوژیکی و پیدایش منابع ذغال سنگ  و به ویژه نفت از حدود یک قرن پیش توسعه اقتصادی جهان گسترش بیشتری یافت .  تا اوائل قرن بیستم  پول دنیا عمدتأ طلا و نقره بود . توسعه حجم تولید و تجارت نقل و انتقال حجم زیاد طلا را پر هزینه و تجارت را کند میکرد . به دنبال مراحلی سرانجام مقرر شد که به جای خود طلا سند آنرا که دلار یا پوند یا مارک و غیره بود دست به دست شود و  هر گاه دارنده دلار آنرا به بانک تحویل میداد و درخواست طلای نقدی میکرد بانکها موظف بودند به اندازه رقمی که روی آن سند نوشته بود به او طلا تحویل دهند  .  این وضعیت کم یابیش مدتی ادامه داشت ولی   بانکها ازاین وضع راضی نبودند و اشتهای سود جوئی آنها را سیراب نمیشد . بانکدارهای بزرگ  سرانجام فکر به خاطرشان خطور کرد ،  ابداع یا اختراعی کردند که رویای کیمیاگران در مقابلش حقیر مینمود  . کیمیا گران چه تلاشها که نکردند تا از ترکیب مواد دیگر طلا بسازند و  رویای پول کم درد سر و بی پایان را جامه عمل بپوشند ، آرزوئی که به دل آنها ماند .

 طرح بانکداران این بود که اصلأ خود طلا را از گردونه خارج سازند و آن را از ایفای نقش پول واقعی محروم سازند . تدارکات و مراحل پر پیچ و خم و اغلب محرمانه ای اجرا شد تا بالاخره رئیس جمهور آمریکا ریچارد نیکسون  قرار داد موسوم به   Bretton Woods Agreement    را که  در سال ۱۹۴۴ بین ۴۴کشور عمده  جهان منعقد شده بود  را در سال ۱۹۷۱ یک طرفه  ملغا نمود و اعلام کرد دیگر طلا به دارندگان دلار تحویل داده نخواهد شد و از آن زمان رسمأ و تا کنون در همه بانکهای دنیا  طلا دیگر نه پول است نه پشتوانه . طبق قرار برتون ودز  دلار پول عمده جهان اعلام شد مشروط به اینکه  آمریکا در صورت درخواست به جای دلار کاغذی مقدار ثابتی طلا تحویل دهد .  و این هم یک پیوند برای اطلاعات بیشتر   What Has Government Done to Our Money . 

 بانکها و دولتهای بزرگ سرانجام دشمن دیرینه خود را شکست دادند و آنها ماندند و ماشین چاپ کاغذی به نام اسکناس . برای کارکنان یدی و فکری پول در ازای کار معین و برای تولیدکنندگان و کارهای خدماتی  در صورت تفاوت مثبت هزینه و فروش بدست میآید و لاغیر ،  ولی برای بانکداران و دولتهای همدست آنها هیچکدام از اینها لازم نیست .

با این روش به اندازه اسکناس بی پشتوانه ای که منتشر میشود و اعتباری که اعطاء میشود از دسترنج مردم گرفته و به آنانی که صاحب دولتها و بانکها هستند و یا رابطه نزدیک با آنها دارند  داده میشود . اسم این عمل را چه میگذارند ؟

•  اسامی رسمی : سیاستهای پولی monetary policy  ،  یا سیاست کمک به اقتصاد  accommodating  policy  و یا تسهیلات پولی  liquidity  و غیره .
• اسامی غیر رسمی :  نوعی بیزینس یا کاسبی ، گونه ای راهزنی مدرن  با ابزاری آراسته و قانونی بدون زور مستقیم شمشیر وغنیمتی باحجم افسانه ای .

البته ظاهرأ قرار شد از ۱۹۷۱ به بعد هر کشوری به تناسب رشد تولید ناخالص ملی  GDP  اقدام به چاپ اسکناس کنند  تا تورم به وجود نیاید ولی کی رعایت کرد ؟  هدف  هم این نبود ، بیشتر برای حفظ ظاهر  و توجیه کنار گذاشتن طلا بود . پیش از آنکه طلا از مقام رسمی خود خلع شود  هر اونس آن حدود ۲۰  دلار بود یعنی با یک دلار میشد ۵/۱گرم طلا خرید و حالا باید حدود ۴۵ دلار برای دریافت همان ۵/۱  گرم  پرداخت کرد . حساب کنید کدام یک پول واقعی و کدام یک کپی تکثیر شده است ؟

در ابتدا همه کشورها کاغذ چاپ کردند وهنوز کشورهائی مانند ایران همین کار را ادامه میدهند و به همین دلیل تورم در این کشورها تقریبأ بی برگشت است . ولی کشورهای پیشرفته و بانکهای مرکزی آنها دیگر کمترکاغذ چاپ میکنند ودر عوض  فقط با فشار  دادن دگمه های کامپیوتر میلیاردها و ترلیاردها شبه پول درست میکنند و به عنوان اعتبار credit و در ازای دریافت وثیقه نقدی و با بهره معین به مردم و شرکتها قرض میدهند .

اما این گونه credit  که منشأ آن بانکهای مرکزی و در راس آنها فدرال رزرو  میباشند به همراه ابداعاتی  financial innovations in credit and structured finance  که شرکتهای مالی و بازارهای بورس  به نام مشتقات یا  derivatives   و  leverage  خلق نموده اند همچون شمشیر دو لبه عمل میکنند  ، هم قیمتها را به شدت بالا میبرند و هم  سقوط آزاد میدهند . فعلأ  مرحله برگشت در چند ماه اخیر با مسکن و شاخصهای سهام  شروع شده تا در گام بعدی نوبت دیگران هم برسد .

و این هم یکی از پیش تازان و قربانی اخیر این گونه  وام ها :

‌Bear Stearns  پنجمین بانک  بزرگ سرمایه گذاری در آمریکا با سابقه

۸۵ سال فعالیت . حدود یک سال پیش قیمت هر سهم آن تا  ۱۷۲ دلار افزایش یافت ، بعد از چند ماه کاهشهای متوالی در ابتدای روز ۱۴ مارس ۲۰۰۸ حدود یک ماه پیش ۶۰ دلار معامله شد ساعتی بعد خبر آمد که این بانک دچار بحران شده ، در پایان روز ۵۰ درصد از قیمت آن کاسته و با۳۰ دلار بسته شد .   فردای آنروز مدیریت شرکت اطلاع داد که اگر کاری نشود در روز دو شنبه با شروع بازار اعلام ورشکستگی خواهد کرد . بانک مرکزی آمریکا دید اگر اینطور شود کارهای پشت پرده برملا خواهد شد . بنابراین دست به کار واسطه گری شد و  با دادن ســـــی میلیارد دلار وام به  JPMorgan  که دومین بانک بزرگ آمریکا میباشد و بعد از چک و چانه زدن سرانجام تمام سهام  Bear Stearns  در روز تعطیلی یکشنبه ۱۶مارس  به قیمت هر سهم فقط   ۲ دلار  فروخته شد .  ۱۷۲ کجا ۲ کجا .  Bear Stearns  با همان ابزارهای credit    derivative  , leverage  فعالیتهائی در بازار مسکن آمریکا  داشت که به این نتیجه منجر شد  .

بعد از این رویداد که مهمترین موضوع یک ماه اخیر آمریکا و همه اقتصادهای پیشرفته جهان بوده مجددأ بانک مرکزی آمریکا  FED  بر ادامه همان رویه های سابق خود تأکید کرد  . و روز جمعه قبل ۱۱ مارس سران بانکی و اقتصادی ۷ کشور بزرگ صنعتی موسوم به G7  در واشنگتن جمع شدند و اعلامیه دادند   http://www.ustreas.gov/press/releases/hp919.htm و اعلام کردند ما چنین و چنان میکنیم و نمیگذاریم  بحران کردیت ادامه یافته و رشد اقتصادی در دراز مدت کاهش یابد . آنها مختارند هر چه میخواهند بگویند و بنویسند .   قانون تناوب طبیعت و بازار هم کار خودش را میکند . قله کوه ها و کف دره ها ، شدت گرمای تابستان و سرمای زمستان ، روز و شب ،جنگ و صلح ،رونق و رکود اقتصادی ،صعود و صقوط قیمتها ، و هر چه و هرچه را نگاه کنیم خبر از جفت هائی میدهند  که افراط و تفریط در ذات آنها است و هرچند وقت یکبار تکرار میشوند  و هیچ مانعی جلو دار آنها نیست .  هر که  در جلو روند اصلی قرار بگیرد  ، فرقی نمیکند که با گناه  یا بیگناه  ، افرادی کم بنیه یا قدرقدرتهائی مانند بانکهای مرکزی یا صندوق بین المللی پول IMF  یا دولتهای بزرگ باشند ، سرانجام طعم شکست را خواهد چشید .   تکرار قانون تناوب ،  ازلی و ابدی و مشترک درهر چیز مادی و روانی میباشد . ولی این تکرار ها به لحاظ شدت و اندازه و سایر جزئیات تا بینهایت متفاوت میباشند . حدود ۷ میلیارد انسان وجود دارد که در وجوه اصلی مشابه و تکرار همدیگر هستند و در جزئیات هر یکی بی همتا .  بازارها و قیمتها هم به همین گونه رفتار میکنند .

 در شرایط امروز دنیا با آگاهی از موقعیت بازار  اعتبار و  وام     است که میتوان  وضعیت کنونی و آینده اقتصاد جهانی  ، آینده دلار آمریکا ، شاخصهای عمده سهام   ،  نفت ، فلزات قیمتی و صنعتی و همچنین تحولات سیاسی جهان و جنگ ها و تشدید ناآرامی ها  در جهان ، را مورد بررسی قرار داد .

رشید دمهری