ریسک و رفع مسئو لیت

رشد افتصاد جهانی در مجموع و بویژه افتصاد کشورهائی نظیر چین ، هند ، برزیل ، کره جنوبی و بسیاری دیگر موجب گسترده تر و ثروتمند تر شدن طبقه متوسط در سطح جهان شده است .   مازاد درآمد یا پس انداز  حاصله عمدتأ در ملک ، اوراق قرضه ، سهام ، قلزات قیمتی و صنعتی و انرژی سرمایه گذاری شده است .

شیوه انجام سرمایه گذاریها به دو صورت فردی و با استفاده از مشاوره یا بدون آن و یا از طریق شرکت های سرمایه گذاری میباشد .

ابزار اجراء این سرمایه گذاری ها ، واسطه ها یا بروکرها میباشند .

یکی دیگر از تحولات بسیار مهم ، تنوع ابزارهای انجام داد وستدهای غیر نقدی که آنرا مشتقات یا derivatives مینامند ، میباشد . ویژگی این ابزارها قابلیت اعتبار یا وام دهی بسیار زیاد آن آن میباشد .  شرایط و تسهیلات مذکور امکان مشارکت طیف وسیعی از فعالان جدید در بورسهای جهان را فراهم نمود .  این ترکیب جدید شامل اکثریتی نسبتأ ناپایدار ، موقتی و آماتور و اقلیتی ثابت و حرفه ای میباشند .

مجموعه شرایط فوق وامکان جابجائی سریع ، مکرر ، و مداوم حجم بسیار بالای پول نه فقط مقدار وسرعت نوسان قیمتها را بسیار افزایش داد بلکه منطق و علل و اسباب این نوسانات راهم دستخوش تحولات  بسیار کرده است .  قبل از ۱۹۷۱ بیش از چهل سال بود که نفت هر بشکه ۵/۲ دلار وطلا هر اونس بیست دلارمعامله میشد و امروزه این اعداد فقط نوسان یک یا دو روزه یک بشکه نفت ویک اونس طلا میباشد .  در ۱۹ اکتبر ۱۹۸۷ در یک روز وطی حدود ۳ ساعت قیمت مهمترین شاخص سهام جهان یعنی داو جونز ۵/۲۲ در صد سقوط کرد که بعد ها دوشنبه سیاه لقب گرفت .  در هفته قبل یعنی ۷ فوریه طلا طی یک روز از ۵۷۱ به ۵۴۸ یعنی ۲۳ دلار ، و ظاهرأ بدون توجیه خاص ودر اوج تنشهای سیاسی و دینی ، سقوط کرد و باز هم افزایش وکاهش های شدید روزهای بعد ادامه یافت . این گونه تغییرات ناگهانی و شدید در نزد گروهی موجب تقویت این فکر شده که نوسانات قیمتها از منطق و قاعده ای پیروی نمیکند و به اتفاقات غیر قابل درک و اسرار گونه ارتباط  دارد .  حتی گروهی از این هم فراتر رفتند و نتیجه گرفتند که پیگیری علم واستدلال و آمار واخبار موجب ضرر میشود و معاملات الله بختکی ممکن است بهترنتیجه  دهد .

آنگونه نوسانات واینگونه افکار منجر به این شد که دست اندرکاران این حرفه جهت رفع مسئولیت از خود  و گرم تر کردن بازار این کار و افزودن بر سود بی برگشت خود یک قانون اساسی که عنوان آن را ریسک    Risk   ومشروح آن   Disclaimer   میباشد ، برای آن تدوین کنند .

ریسک به معنی احتمال ضرر میباشد  ولی میتوان احتمال سود را هم از آن استخراج کرد منتها این عنوان نیمه خالی لیوان یا روی منفی سکه را به نمایش میگذارد .  اگر از نویسندگان و مفسرین این قانون اساسی سئوال شود که آیا دارا بودن مزایائی همچون تجربه ، سواد ، یا پول فراوان و غیره میتواند سود آوری را تضمین کند میگویند خیر و اگر پرسیده شود با نداشتن هیچگونه مزیتی امکان سود وجود دارد  میگویند بله  همه چیز ممکن است . 

آخر معلوم نمیشود این ریسک و روی ناگقته آن که احتمال سود باشد از کجا منشأ میگیرد .  ظاهرأ از جائی نامعلوم واسرار آمیز که کسی را یارای بحث کردن در آن نمیباشد .

 یکی دیگر از خواص این Disclaimer  نسبی کردن بی حد وحصر اظهار نظرها است  .  هرکه هرچه خواست  به راحتی بیان کند مانعی ندارد ، مجوز آن صادر شده است و همه را راحت کرده است .  میتوان امروز گفت ماست سیاه است فرداگفت سفید است ویا اظهار کرد هم سیاه است هم سفید یا اصلأ رنگی ندارد و تا بینهایت هم آنها را جابجا وتکرار کرد .

یک موهبتی  دیگری که این معجون به همه ارزانی میدارد اینست که همه را یکسان میپندارد ،  تبعیضی  روا نمیدارد و شانس مساوی برای همه قائل است .  بنابراین هر فردی میتواند وعده های خوش به خود بدهد و یک بارهم شده شانس خود را به آزمایش بگذارد .  

این قانون اساسی یا اخطاریه یا خوشآمد گوئی هشدار آمیز یا بار عام ویا هر چه شما مایلید بنامید وتفسیر کنید  ، یک نیاز متقابل و فصل مشترک عموم دعوت کنندگان ودعوت شوندگان است .  امر مسلم این است که دعوت کنندگان از سود تضمین شده و کم دردسر بهره مند خواهند شد و همین انگیزه مشوق اصلی ایجاد سپاه عظیم وروز افزون واسطه ها وانواعی خاصی از مدیریت کنندگان سرمایه ومشاوره دهندگان شده است .

این نمودار    http://www.sharelynx.com/chartsfixed/Gold1800to2000.gif قیمت طلا را از سال ۱۸۰۰ میلادی یعنی بیش از ۲  قرن گذشته تا  ۲۰۰۲  رانشان مدهد .

این نمودار  http://www.sharelynx.com/charts/USAVEHLGC2.gif افزایش قیمت طلا ونقره و تناسب آن با افزایش قیمت  مسکن در آمریکا را نشان میدهد . یک مسکن متوسط سی هزار دلاری  ۳۵ سال پیش در حال حاضر حدود سیصد هزار دلار معامله میشود  

 CRB شاخص ۱۷ رقم ماده اولیه واساسی دنیا میباشد که عبارتند از :

نفت خام  Crude Oil   ، نفت کوره Heating Oil  ،  گاز طبیعی Natural Gas  ، طلا  Gold  ، نقره Silver  ، پلاتین  Platinum   ، مس Copper   ، پنبه Cotton  ،  شکر Sugar  ،  قهوه Coffee  ، کاکائو  Cocoa  ، گندم Wheat  ، سویا Soybeans  ، ذرت Corn  ، گاو زنده  Cattle  ، گوشت خوک   Hogs   آب پرتقال  Orange Juice 

شاخص CRB  یکی از ابزارهای سنجش تورم کلی در سطح جهان میباشد .  در این نمودارhttp://www.crbtrader.com/crbindex/images/crb-crb781.gif مقایسه با شاخص قیمت مصرف  کننده  CPI هم از سال ۱۹۵۶ تا ژانویه ۲۰۰۶  صورت گرفته است .

این نمودار http://www.crbtrader.com/crbindex/images/crb-b1.gif گروه فلزات قیمتی   که یکی از گروههای تشکیل دهنده   CRB  و شامل طلا ، نقره وپلاتین میباشد را از سال ۱۹۴۷ تا ژانویه ۲۰۰۶ به نمایش میگذارد .

کیمیا

  طی هزاران سال از افراد عادی گرفته تا دانشمندان و شیمیدان ها به دنبال کشف ماده ای بودند که آنرا کیمییا و یا اکِسیر مینامیدند و تصور میکردند اگر با مس ترکیب کنند طلا به دست می آید و اگر با جیوه ترکیب کنند نقره  حاصل میشود .  با وجود آن همه تلاش چنین کیمیائی هرگز به دست نیامد .

همۀ عناصر ریز و درشت طبیعت در یک روند طولانی و غیر قابل تکرار چند میلیون ساله با ترکیبی ویژه و در شرایط جغرافیایی خاص موفق به خلق فلزی با خواص منحصر به فردی به نام طلا شدند .

شوق سود فراوان و  زحمت کم عدۀ زیادی را به این خیال انداخت که آن پروسۀ طولانی طبیعت را دور بزنند و یا به عبارتی آن کار پیچیده و طولانی را ساده و سهل الوصول سازند ولی سرانجام آن آرزوها نا کام مانده .

در قرن ۱۴ میلادی بیماری طاعون در اروپا همه گیر شد .  در ابتدا مردم میخواستند دلیل بروز آن را سریعاً پیدا کنند و مانع گسترش آن شوند . در اینجا هم مردم بنا به طبیعت راحت طلب و ساده انگارانه دنبال راه حل های ساده ، و کم هزینه و سریع الوصل بودند .

چنین تقاضائی عرضه کننده گان را به جنب و جوش انداخت و شروع کردند به نسخه پیچی و عَلم و کتل راه انداختن . انواع کیمیاها عرضه شد .  در ابتدا مردم خیال کردند که کولیها Gipsies  و یهودیها  Jewsباعث بروز اِپیدمی طاعون شده اند و بنا بر این شروع کردند به قتل عام این دو قوم آواره ولی طاعون به پیش َروی ادامه داد و بیشتر جان مردم را گرفت .  بعد از آن اروپا ئیان به سمت یک راه حل دیگر و یا کیمیای دیگری هجوم بردند و این بار زنان مقصر شناخته  شدند .  گفته شد چون زنان ناپاک هستند موجب شیوع طاعون شده اند و سپس شروع کردند به قتل عام زنان و آنهم از طریق سوزاندن در آتش زیرا فقط آتش است که همۀ آلودگیها را از بین میبرد .  به گفتۀ مورخان فقط در آلمان حدود یک میلیون زن را در آتش سوزاندند . به هر صورت این راه حل های ساده و سریع کاری از پیش نبردند طاعون روند طبیعی و ضروری خود را طی کرد و یک چهارم جمعیت اروپا را در مدت ۴ سال از بین برد و وقتی علل واقعی بوجود آورنده طاعون از بین رفتند ، میکروب طاعون هم مجدداً به فعالیتهای نرمال خود مشغول شد .

طی بزرگترین و طولانی ترین رکورد اقتصادی قرن بیستم که از اکتبر سال ۱۹۲۹ شروع شد و سقوط بیسابقه شاخص های سهام خبر آمدنش را اعلام کرد اروپا گرفتار بیکاری ، فقر، ورشکستگی  ها  و انواع بدبختیها و آشفتگی ها شد .  گناه این وضعیت را هر کس به گردن چیزی می انداخت .  در بعضی کشورها کمونیست ها را و در آلمان عموماً یهودیها را باعث و بانی فقر و بیکاری و گرسنگی مردم قلمداد کردند وبه دنبال آن  یهودی کشی باب شد .  با این همه آن رکود بزرگ پایان نیافت و سر انجام به جنگ دوّم جهانی منجر شد . در این مورد هم  پدیده رکود اقتصادی که زمینۀ آن از مدتها قبل فراهم شده بود با هیچ  ِاکسیری حل نشد ، زمان خود را طی کرد ، تلفات خودش را که حدود ۵۰ میلیون کشته بود گرفت ،   چند کشور درجه اوّل دنیا را ویرانه کرد  و پیام خردمندانه  خود را به گوشهای شنوا رساند و اجازه داد یکبار دیگر دنیا رشد اقتصادی و رفاه را تجربه کند یعنی در دیگ را باز گذاشت .

به دنیای امروز نگاه کنیم . مردم دنیا دچار انواع مشکلات شدید و بعضاً نو ظهور زیست محیطی ، اقتصادی و اجتماعی شده اند و دنبال راه حلهای سریع و ساده میگردند و مجدداً همان ساز و کارهای قدیمی کیمیا گری و نسخه پیچی  به کار افتاده است .

یکی می گوید صدام باعث نا امنی جهان شده است و باید او را سر گون و دنیا را امن تر کرد . دیگری می گوید باعث و بانی همۀ بد بختیها آمریکا است و اگر سر جای خود نشانده شود دنیا راحت خواهد شد . یکی دیگر میگو ید این صهونیستها هستند که مایه نفاق هستند و دنیا را اسیر خود کرده اند .  دنیای غرب هم کارهای نا صواب خود را اصلاً به روی مبارک نمی آورد و فقط تروریست ها را مسئول پلیدیها و مشکلات دنیا میداند .  خلاصه اینکه هر کس به دیگری اتهام زده و نا سزا روانه میکند و به پیروان هیجان زده خود مژده میدهد که اگر نسخه آنها اجراء شود دنیا پر از عدل و داد خواهد شد . تهمت و افترا و حرفهای غلمبه و سلمبه اگر مردم را به جائی نرساند آنها را به نوائی میرساند .