حکایت تکراری
حکایت تکراری یکشنبه ۱۳ اسفند ۱۳۸۵ ۴ مارس ۲۰۰۷
باز بینی و نکات افزوده یکشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۸۵ ۱۱ مارس ۲۰۰۷
از روز سه شنبه هفته گذشته در سطح جهانی شاخص های عمده سهام در جهان سقوطی را متحمل شدند که در چند سال اخیر بیسابقه بود . سقوط از کشور چین ِظاهرأ کمونیست ، که سوگلی دنیای امروز شده ، شروع شد و (به عنوان بهانه یا کاتالیزور ) به سرعت برق به سایر هم قطارانش در آسیا ، اروپا ، وآمریکا کشانده شد . تقریبآ هیچ بورس سهام عمده ای در جهان از این رویداد جان سالم به در نبرد . سهام در چین فقط روز سه شنبه 27 فوریه ده درصد یعنی یکصدوهفت میلیارد دلار از ارزش خود را از دست داد و بورسهای آمریکا و اروپا آنچه را در مدتی حدود سه ماه اندوخته بودند در همان یک روز از کف دادند و تا آخر هفته هم ترمیم نشدند . معامله گران طلا و نقره هم از ترس رکود اقتصاد جهانی ، که معمولآ به دنبال سقوط شدید بازارهای سهام پدیدار میشود ، مسئله نگرانی روابط ایران وآمریکا را ، که در حال حاضر ظاهرأ کمی ملایم شده ، را به فراموشی سپردند و فروش را بر خرید ترجیح دادند .
این رویداد ، آن هم به این شدت ، از نظر اغلب مردم و رسانه ها و کارشناسان نا منتظره و غیر فابل پیشبینی بود . از عموم مردم نمیتوان انتظار دیگری داشت زیرا آنها چشم به رسانه ها و روزنامه های کثیرالانتشار و کارشناسان اسم و رسم دار ویا بیانات همیشه امیدوارکننده مقامات رسمی و دولتی دوخته اند . از رسانه ها و کارشناسان هم نباید توقع دیگری داشت زیرا آنها یا وظیفه دارند و مزد آنرا دریافت میکنند یا بیش از آنچه عرضه میکنند در چنته ندارند و یا مهمتر از همه چون درآمد آنها وابسته به این است که آنچه را مردم دوست دارند تحویلشان دهند و مخاطب و سود بیشتری کسب کنند ، این کار را میکنند و پروای چیز دیگری هم ندارند . وقتی مردم خوشبین و امیدوار هستند و آینده را درخشان میبینند به سراغ جاهائی میروند که همین را با آب و تاب نوید بدهند و هر گاه مأیوس و سرخورده شوند به منابعی رجوع میکنند که بدبختی و یأس را موعظه و یا حتی دو چندان جلوه دهند . پس رسانه ها هم که دنبال کاسبی هستند چرا خلاف خواسته عامه مردم رفتارکنند که کسب و کارشان راکد شود ؟
به هر صورت این مجموعه به گونه ای همدیگر را شارژ می کنند که هر چند وقت یکبار مردم سراسیمه و با هزار رویا به خرید دارایی هایی مانند سهام ، طلا و غیره هجوم میکنند . جالب است که طبق همین سیستم هر گاه قیمت سهام و طلا یا هر چیز دیگری سقوط کرده باشد به نسبت شدّت آنها همین رسانه ها و کارشناسان محترم این بار مردم را از امکان سقوط باز هم بیشتر می ترسانند و درست در جایی که سهام یا طلای سقوط کرده التماس میکند که قیمت من نسبتآ منصفانه است ! لطفأ مرا بخرید ! اغلب مردم همچون اشیائی نفرین شده از آنها پرهیز میکنند .
با این وجود این گونه رفتارها کاملأ طبیعی هستند ، همیشه بوده و خواهند بود . زیرا ژن های رفتار جمعی و یکسان یا تقلید وار ( بخش غریزی یا ناخودآگاه یا جمعی ) در انسان بر ژنهای رفتار فردی و سلیقه ای( بخش خودآگاه ) غلبه دارند . در همه جنبه ها ی دیگر زندگی هم می توانید همین امر را مشاهده کنید که رفتار های مستقل و متکی بر ، نیاز ها ، مصالح و یا آسایش واقعی افرد کمیاب و رفتارهای تقلیدی یا به بیان عامیانه چشم و هم چشمی رایج و فراوان است .
این مطالب را عملأ در نمونه چین در این روزها مشاهده کنیم زیرا مشت نمونه خروار است :
از حدود یک سال پیش شاخص عمده سهام کشور چین 130 درصد یعنی بیش از دو برابر افزایش یافت . همه ، از خارجی ها گرفته تا چینی ها هر کس هر پولی داشت و یا توانست قرض بگیرد به بورس سهام چین تزریق کرد . تا هفته ی گذشته عشق آتشین خرید سهام همه را از خود بی خود کرده بود . جوانتر ها و دانش جویان با التماس از والدین خود پول میگرفتند که سهام بخرند . در چند ماه اخیر روزانه تا پنجاه هزار حساب اینتر نتی خرید و فروش سهام باز میشد . مردم تا میتوانستند از بانکها به عنوان خرید خانه یا کار های دیگر وام میگرفتند ولی در عوض سهام میخریدند . تازه وارد هائی که خیلی مطمئن به نظر می آمدند و در جایی که دیگر امکان وام گرفتن از بانک های دولتی وجود نداشت به بازار آزاد مراجعه میکردند ، منزل شخصی را گرو میگذاشتند و حدود نیمی از قیمت آن را وام با بهره ی 35 درصد میگرفتند و شتابان به سوی بورس رهسپار می شدند . فقط طی دو هفته آخر سال گذشته چین ( امروز دو هفته از شروع سال نو سپری شده ) شاخص سهام شانگهای( sse composite index ) که مرکز بورس چین است حدود 21 درصد افزایش یافت. مقایسه کنید با شاخص عمده ی سهام آمریکا و اروپا که طی یک سال گذشته حدود 16 درصد افزایش قیمت داشته اند .
سال نو چین سال خرس طلایی نامیده میشود و مردم اعتقاد داشتند که سال خوش یمنی خواهد بود و این هم بهانه ای شد که دامنه ی هیجان و خوش بینی شتاب بیشتری یابد .
در روز دو شنبه ۲۶ فوریه هفته گذشته که اوّلین روز کاری سال نو بود بورس چین ظاهرأ آرام بود ، روز دوّم سال نو ناگهان و با شتابی غیر قابل کنترل و تا حداکثری که مقّررات بورس برای روز مبادا مجاز میدانست یعنی 10 درصد سرنگون شد . معلوم نیست اگر موانع قانونی نبودند چه میشد . شاید بدون این محدودیت ، دوشنبه سیاه اکتبر 1987 بورس سهام آمریکا تکرار میشد . در آن دو شنبه که بعدأ سیاه لقب گرفت قیمت شاخص سهام عمده آمریکا در همان ساعات اولیه 22 درصد ریزش کرد . بعد از آن وحشت بزرگ اینگونه محدودیت ها وضع شد . این هم نمودار دو هفته اخیر شاخص عمده سهام چین :
همین حکایت چین به نوعی دیگر و به دلائل و بهانه ها و مقیاسی متفاوت در مورد نفت ۸۰ دلاری ، طلای ۷۳۰ و نقره ۲۰/۱۵دلاری سال قبل هم مصداق داشته و دارد .
من پیش فرضهای سابق خود را که درنوشته ( آینده طلا ، دلار، نفت و فلزات صنعتی ) آمده بود هنوز از دیدگاه خود معتبر میدانم وتا کنون هم در مجموع و با توجه به میانگین قیمت چندماه اخیر ، توسط بازار تأیید شده . با وجود آنکه دیدگاه دراز مدت معتبر و حساب شده تسهیلات فراوانی برای تشخیص نوسانات کوتاه مدت و میان مدت فراهم میکند ولی در کوتاه مدت و میان مدت یعنی یک هفته تا چند ماه هر بازاری ویژگی ها و حرکات خاص خود و برگشتهای نیرومندی در خلاف جهت روند درازمدت تر را دارند و میتواند نوسانات بسیار متنوعی را به نمایش بگذارد که تشخیص و درست عمل کردن به آنها در عمل اهمیت بسیار دارد تا راکد نشستن و فقط دلخوش کردن به پیش فرضها و یا پیشبینی های درازمدت . با این توضیح سوالهائی میتواند مطرح شود :
در هفته و یا ماههای آینده چه روی خواهد داد ؟ آیا سهام و طلا و نقره ترمیم خواهند شد و یا علاوه بر ترمیم روند صعودی چند ماه قبل را ادامه هم خواهند داد ؟
یا نه کاهش هفته قبل کم یا بیش ادامه خواهد یافت ؟
واقعیت اینست که پاسخ به این سوال ها از طرفی مطالب مفصل و همه جانبه ای را میطلبد و از جانب دیگر پیگیری روزانه و ردیابی تحولات آینده که همه اینها در این نوشته نمیگنجد یا اصلأ قابل نوشتن نیست .
در حال حاضر اکثریت کارشناسان شاخص های عمده سهام ، طلا ، نقره ، فلزات صنعتی و نفت بنا به استدلال های خود معتقدند که روند افزایشی حدود پنج سال اخیر هنوز یک تا پنج سال دیگر ادامه خواهد یافت و برای این افزایش ها ارقام بسیار متنوعی را در نظر دارند . به عنوان مثال برای مهمترین شاخص سهام در جهان یعنی داوجونز DOW 30 که در حال حاضر 12300 است ارقامی مانند 16000 و 36000 و حتی 100000 را هم پیشبینی کرده اند و برای طلا هم هر اونس 1000 یا 2000 دلار یا بیشتر و بقیه اقلام هم کم یا بیش به همین گونه .
با این وجود من با توجه به فاکتورها و نوع تعبیری که از آنها داشته ام نه فقط احتمال میدادم بلکه باور داشته ودارم که نفت هربشکه 80 دلار ، طلا هر اونس 730 در سال گذشته واخیرآ شاخص های عمده سهام در قاره آمریکا ، اروپا ، و آسیا بالاترین قیمتهای دراز مدت را به خود دیدند و دست کم در چند ماه آینده کم یا بیش رو به کا هش خواهند بود و چنانچه در عمل اینگونه شود به این معنی خواهد بود که قدرت خرید دلار آمریکا افزایش خواهد یافت .
کلام آخر اینکه ما انسانیم و هزارعیب . انسان کامل ، عقل کل ، عالم العلوم و اینگونه موضوعات ممکن است در تصورات و اعتقادات مردم وجود داشته باشد ولی در عمل و زندگی واقعی بنا به تجربه تاریخی جائی ندارد . البته در این نوشته ها وارد جزئیات و تبصره ها نمیشوم وگرنه تفسیر و تنوع زیادی وجود دارد . مثلآ یکی از تبصره های همین موضوع انسان کامل این است که در درخشش های لحظه ای و برق آسا ممکن است فردی کار خیلی برجسته ای انجام دهد یا تصور شود که خودش انجام داده و شاید کسان دیگری بنام او انجام داده اند و مردم دچار توهم شده اند و به زبان کوچه و بازار میگویند فلانی خدای این کار یعنی شکست ناپذیر است است . این گونه خداگونه ها اگر نتوانند احساسات خود را به موفع کنترل کنند معمولآ دچار سرنوشت دردناکی میشوند . بنابراین نه فقط ایرادی ندارد که هرکس راجع به هر چیز طرز فکر یا باور خاص خودش را داشته باشد بلکه زیبائی و سازندگی و پیشرفت واقعی هم در همن امر نهفته است . منتها اینها نقشهای ثابتی بر دیوار نیستند ، حرکت میکنند ، اصلاح میشوند یا بهبود مییاند ، رنگ به رنگ میشوند ، کمرنگ یا پلاسیده میشوند و یا ناپدید میشود یا با حفظ محتوای سابق به شکل یا ظاهر جدید جلوه گر میشوند . ما چاره ای نداریم جز اینکه با تخیلات یا طرز فکر یا اعتقادات خود زندگی کنیم ولی همین زندگی امکانات فراوانی فراهم کرده که در عمل و روزانه میزان درستی یا سودمندی و یا اشتباه و توهم زدگی افکار خود را چک یا بازبینی کنیم و اگر لازم شد به هر زحمتی شده و با حداقل خسارت خود را اصلاح کنیم وگرنه با زور و زیان سنگین وادار به این کار خواهیم شد . من در رابطه با دیگاه هایم بویژه در رابطه با بازارهای مالی فوق الذکر مرتبآ گوش به زنگ اصلاح یا حتی تجدید نظر اساسی هستم و در گذشته هم بارها به زبان خوش یا به اجبار این کار کرده ام ولی از حدود یکسال پیش تا کنون تغییر اساسی در فاکتورها ی اقتصادی ، سیاسی و اجتماعی و تکنیک های نموداری دراز مدت و غیره من هنوز مشاهده نکرده ام . امیدوارم در آینده کارم به ضرب و زور نکشد . و بهتر اینست هر کسی در صورت امکان اندیشه و پیش فرض مستقل و متحرک خودش را داشته باشد . نمودار شاخص ها وسهام های مهم جهان و حتی مقایسه همزمان روزانه و درازمدت و بسیاری امکانات دیگر را میتوانید در finance.yahoo.com که در ستون پیوند ها هم قرار داده شده ، را جستجو کنید . و حالا برویم به پیشواز سال نو !
نوروز باستانی ، این یادگار و نشانه احترام و اعتماد نیاکان ما به خیر و برکت طبیعت ، مبارک همه دوستداران ایران باشد .
و به مدد چند بیتی از حافظ امیدوارم روحیه ما هم نوسازی شود :
زکوی یار میآید نسیم باد نوروزی
ازاین باد ارمدد خواهی چراغ دل برافروزی
سخن درپرده میگویم چوگل ازغنچه بیرون آی
که بیش ازپنج روزی نیست حکم میر نوروزی
هر چند که
ارغنون ساز فلک رهزن اهل هنر است
چون از این غصه ننالیم و چرا نخروشیم
گل بجوش آمد و از می نزدیمش آبی
لاجرم زآتش هرمان و هوس میجوشیم
میکشیم از قدح لاله شرابی موهوم
چشم بد دور که بی مطرب و می مدهوشیم
حافظ این حال عجب با که توان گفت که ما
بلبلانیم که در موسم گل خاموشیم
با این وجود
دوستان وقت گل آن به که بعشرت کوشیم
سخن پیر مغان است و به جان بنیوشیم
نیست در کس کرم و وقت طرب میگذرد
چاره آنست که سجاده به می بفروشیم
خوش هوائیست فرح بخش خدایا بفرست
نازنینی که به رویش می گلگون نوشیم
تا فرصتی دیگر خدانگهدار
رشید دِمهری